พูดแทน : การนำเสนอในโลกศิลปะ

[pee]

งานศิลปะที่เน้นการดูนั้น เป็นกระบวนการนำเสนอทางตาที่ซับซ้อน
และอาจจะเพิ่งเกิดเมื่อไม่นานมานี้ก็เป็นได้

แรกเริ่มเดิมทีนั้น การสร้างรูปขึ้นมาสักชิ้น ดูเหมือนจะเป็นการสร้างรูปแทนตัว
หมายความว่าเอาตัวจริงมาไม่ได้ ก็สร้างรูปขึ้นมาแทน

อย่างเช่นรูปสมัยมนุษย์ถ้ำ
เขียนขึ้นมาเพื่อเป็นพยานว่า สามารถครอบครองสัตว์เหล่านั้นได้ด้วยกำนาจของการเขียน
https://nationalpost.com/travel/the-writings-are-on-the-cave-walls-paintings-show-concerns-of-ancient-people-not-that-different-from-our-own

People visit the new replica of the Lascaux cave paintings during the first public opening on December 15, 2016 in Montignac, in the Dordogne region of southwest France, more than seven decades after the prehistoric art was first discovered.

[pee]

พัฒนาการต่อจากนั้น กินเวลาอีกเป็นพันปี
คือไม่เพียงนำรูปมาแสดงเท่านั้น รูปจะต้องเหมือนจริงอีกด้วย


Fresco showing a woman so-called Sappho holding writing implements, from Pompeii, Naples National Archaeological Museum

[pee]

มนุษย์โลก ติดกับดักความเหมือนนี้มานับพันปี
เพิ่งร้อยปีมานี้เอง ที่หลุดออกมาได้


Henri Matisse. Portrait of Madame Matisse. (The green line). 1905. 40.5 x 32.5 cm. Oil and tempera on canvas. Statens Museum for Kunst.

[pee]

พอมีการถ่ายรูป ยิ่งสลัดหลุดได้ยากเข้าไปอีก
เพราะถ่ายให้ไม่เหมือน ยากกว่าถ่ายให้เหมือน


Edward Steichen (1879-1973) ข่างภาพระดับตำนาน
พยายามถ่ายรูปตัวเองเหมือนรูปเขียน

เป็นการยึดติดผิดๆ ถึงสองชั้น

รูปถ่ายนั้น เป็นศิลปะครึ่งเดียว อีกครึ่งเป็นเคมี-ฟิสิกส์ และอื่นๆ
ทำอย่างไร จึงจะให้ครึ่งที่เป็นศิลปะ ขยายตัวครอบคลุมให้ครบร้อย

หรือพูดง่ายๆ ว่า อย่างอื่น เป็นเพียงเครื่องมือ
เหมือนภู่กัน ดินสอ ดิน หิน สี ผ้าใบ เป็น
ไม่ใช่มนุษย์เป็นทาสกล้อง ทำหน้าที่กดชัตเตอร์ในกรณีถ่ายรูปติดบัตร





หรือ

ถ่ายรูป





ดอกไม้

https://www.google.co.th/search?q=%E0%B8%94%E0%B8%AD%E0%B8%81%E0%B9%84%E0%B8%A1%E0%B9%89&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=0ahUKEwiVtu2NobPeAhWOaCsKHcOeATAQ_AUIDigB&biw=1131&bih=538

[K. PJ]

รูปถ่ายดอกไม้ที่พี่ยกมา​  ทำให้ผมพอเข้าใจย่อหน้านั้นพอสมควรเลยละครับ​

เดี๋ยวจะลองทำการบ้านมาส่งนะครับ

[pee]

กล่าวเฉพาะดอกไม้
พอศิลปินเรียนรู้ทักษะในการทำรูปเหมือนจริงได้แล้ว
ก็มีบางคนวาดแต่ดอกไม้ เช่น Balthasar van der Ast (1593/94-1657)
https://www.google.co.th/search?biw=1131&bih=494&tbm=isch&sa=1&ei=CQzbW_e1JsyAyAOR5oqAAw&q=Still+Life+Paintings+flowers+renaisance&oq=Still+Life+Paintings+flowers+renaisance&gs_l=img.3...1379.14201.0.14799.10.10.0.0.0.0.708.1674.3j0j1j0j1j0j1.6.0....0...1c.1.64.img..4.0.0....0.VRy7ttvKR0k#imgrc=dyESUq54A3PJeM:



งานพวกนี้ นำทางให้ศิลปินรุ่นหลังเดินตาม
https://www.google.co.th/search?biw=1131&bih=494&tbm=isch&sa=1&ei=HgzbW7-VM4SoyAOX-ZeABg&q=sunflowers+van+gogh&oq=sun+flowers+van&gs_l=img.1.0.0i10k1l10.423316.435745.0.438796.12.12.0.0.0.0.762.1999.0j2j1j6-2.5.0....0...1c.1.64.img..7.4.1236...0j0i7i30k1j0i8i30k1.0.3IbIgTtta3w


อย่างไรก็ดี จนถึงวันที่มีการถ่ายรูป
ดอกไม้ก็ยังไม่ได้พูดสิ่งที่ตัวเองคิด เป็น หรือหวัง
ดอกไม้เป็นเพียงเครื่องมือที่ศิลปินอยากพูดคำของตัวเองออกมา

เราต้องรอมาอีกหลายสิบปี

[pee]

นี่เป็นตัวอย่างของดอกไม้ "พูดเอง"
เริ่มโดย Karl Blossfeldt (1865-1932) รูปบนสุด
เขาทำงานโดยแทบจะไม่มีตัวตนอยู่ในรูปเลย
เรียกว่า เอาใครก็ได้ มาถ่ายรูปตรงนั้น

ก็จะได้รูปอย่างเดียวกันออกมา

[pee]

ลองดูสักหลายรูป
เผื่อได้ยินดอกไม้พูด
https://www.google.co.th/search?q=Karl+Blossfeldt&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=0ahUKEwiu-oSDuLPeAhUUbn0KHZB7BpAQ_AUIDigB&biw=1131&bih=494

[K. PJ]

พอเข้าใจแล้วครับ ถ่ายให้มันเหมือนมีแอคซั่น ของดอกไม้ หรือเป็นการอยู่รวมกันเป็นครอบครัว หรือมันกำลังคุยกันกันอยู่ หรือแสดงความรู้สึกต่างๆ ฯ 

[pee]

ในเบื้องต้น จะเข้าใจอย่างนั้นก็ได้ครับ
แต่มันเป็นแค่อุบายที่จะทำงานในมิติที่ลึกซึ้งขึ้น
ที่เป็นเป้าหมายแท้จริงนั้น คือเราต้องเอาตัวเราไปฟังเขาคุยกัน
แล้วใช้กล้องแทนเครื่องบันทึกเสียง
บันทึกภาพออกมา

คนทั่วไป เวลามีกล้องอยู่ในมือแล้ว สัญชาติญานที่ขาดการขัดเกลาจะพุ่งออกมา
อาจจะเป็นเพราะเข้าใจผิดว่า มีเครื่องมือหยุดเวลาอยู่ในมือ
ก็นึกว่าตัวเองเป็นคนพิเศษ

ทำให้ขาดความละเอียดอ่อน มองโลกเหมือนเป็นเวทีสังหาร
กดชัตเตอร์เอาศพออกมา

ดอกไม่ใบหญ้า ภูเขาท้องฟ้า หรือคน ฯลฯ ไม่ใช่เหยื่อ
ที่จริงแล้วกลับตรงกันข้าม เราที่ถือกล้องต่างหาก เป็นเหยื่อ
รูปถ่ายกว่า 90% จึงเหมือนแก้ผ้าคนถ่าย ล่อนจ้อนไม่มีอะไรปิดบัง
คือดูแล้วรู้เลยว่า มีคุณภาพความเป็นมนุษย์ในระดับใด

ก็เหมือนงานศิลปะทุกชิ้นแหละครับ มันเปลือยคนสร้าง
เพียงแต่การถ่ายรูปนั้น เป็นเครื่องมือสร้างศิลปะที่ง่ายจนลืมตัว
ก็เลยแก้ผ้าถ่ายรูปกันมาเป็นร้อยๆ ปี

แม้แต่ในช่างภาพที่นึกว่าตัวเองเทพ
ก็อดที่จะทำงานง่อยๆ ออกมาได้เสมอ

งานในตัวอย่างเหล่านี้ ถ้าส่งเอาคะแนน ผมให้ F ทุกชิ้น
http://www.bangkokfa.com/2017/03/top-10-%E0%B8%8A%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%9E%E0%B8%8A%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%94%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%87/

[pee]

มาดูงานถ่ายดอกไม้ที่ไปไกลมากๆ ของ Robert Mapplethorpe
ช่างภาพเป็นเกย์ที่พิศมัยการถ่ายจู๋เป็นที่ยิ่ง
มาถ่ายดอกไม้ จึงมีกลิ่นคาวเซ็กส์เต็มๆ เปิดโลกทัศน์ในอีกระดับ





<a href="http://www.youtube.com/watch?v=fFZoskXHckg" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=fFZoskXHckg</a>

[K. PJ]

มาดูงานถ่ายดอกไม้ที่ไปไกลมากๆ ของ Robert Mapplethorpe
ช่างภาพเป็นเกย์ที่พิศมัยการถ่ายจู๋เป็นที่ยิ่ง
มาถ่ายดอกไม้ จึงมีกลิ่นคาวเซ็กส์เต็มๆ เปิดโลกทัศน์ในอีกระดับ





<a href="http://www.youtube.com/watch?v=fFZoskXHckg" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=fFZoskXHckg</a>

ดูทั้งภาพและวีดีโอแล้ว มีคำถามว่า ฉากหลังต้องเตรียมกันแบบนั้นเชียวหรือครับ (เพราะดูแต่ละภาพ ไม่ใช่จะถ่ายกันได้ในสถานที่ทั่วๆ ไปน่ะครับ ถ้าต้องเตรียมฉากแบบนี้ยากมากสำหรับผมจะเรียนแบบตามเขา

[pee]

โปรเสสทำงานเป็นเรื่องทางเทคนิก
มาจากการหวังผลอย่างใดอย่างหนึ่งโดยเฉพาะ
ในสภาพธรรมชาติ เราก็หาผลลัพธ์ที่เหมาะสมได้เหมือนกันครับ
ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ การเรียนรู้ และการแก้ปัญหา

แต่ละคนจะเจอสิ่งที่พอใจก็โดยการทำงานไปเรื่อยๆ
จนสามารถสร้างภาษาของตัวเองออกมา
 

[K. PJ]

https://imgur.com/1uj0lXb

ต้องย่อขนาดถึงเอาลงที่นี่ได้ แต่ภาพไม่ค่อยชัดเหมือนต้นฉบับ


ผมอยากวางรูปแบบนี้ แต่แสงมุมบนขวามือ มันแย่งความสำคัญของภาพไป ถ้าแสงมุมขวาจ้าน้อยลงคงจะดี บาลานกับมุมล่างซ้าย หรือคิดว่านี้คือสวรรค์หรือพระอาทิตย์อยู่ด้านบน มันต้องสว่างกว่ามุมล่างซ้าย ผมคิดแบบนี้ตอนถ่ายครับ

พอหลบแสงจ้า ตำแหน่งภาพไม่ค่อยถูกใจผม


https://imgur.com/EJGwEI3



ขอคอมเมนต์สองภาพนี้ด้วยครับพี่ และจะขออนุญาตเอาคอมเมนต์ไปลงในเฟสบุ๊คด้วยนะครับ


ลองตัดบางส่วนด้วยโปรแกรมเพนท์ครับ

[pee]

ถือว่าโชคดี ที่เจอวัตถุแห่งความงามอย่างรวดเร็ว
ทีนี้ก็มาถึงปัญหายุ่งยากละ

คือเราเก่งพอจะ พูดแทน วัตถุนั้นหรือเปล่า
เครื่องมือของเรา ทำให้เราพูดแทนได้ชัดเจนใหม
และข้อสุดท้าย ในช่วงขณะนั้น เหมาะสมที่จะดำเนินการหรือไม่

สามองค์ประกอบนี้ ขาดข้อใดไม่ได้เลย

ถ้าเรายังไม่เก่งพอ ฝึกฝนเท่านั้น จะทำให้ก้าวผ่าน
เครื่องมือดีพอใหม อันนี้เราต้องหาคำตอบ ทุกเครื่องมือมีขีดจำกัด
ส่วนเวลา/สถานที่ มันมีเงื่อนไขที่เป็นอุปสรรคอยู่ในทุกวินาที
เราจึงต้องใช้สองข้อบนมารองรับการทำงานครับ

แสงสว่างไม่พอ....
โทนสีเหมือนกันเกินไป...
มุมมองยังขาดๆ เกินๆ...
ฯลฯ

พวกนี้เป็นปัญหาทั้งนั้น
ต่อให้เก่งเป็นเทวดาก็ตาม ก็เจอ

ดังนั้น ต้องยึดประโยคแรกของผมเป็นหลักก่อน
โชคดี ที่เจอวัตถุแห่งความงาม
บางคนถ่ายรูปเป็นเดือนๆ ไม่เจออะไรเลย มีถมไป

เจอแล้ว ก็ค่อยๆ แก้ปัญหาสามข้อไปทีละประเด็น
ถ่ายรูปเป็นกระบวนการทันใจ มันก็จะเจอเรื่องไม่ได้ดังใจเสมอ

กดชัตเตอร์ใช้แค่เสี้ยววินาที
ทว่า บางทีต้องใช้เวลาเป็นวันๆ จึงเจอเสี้ยววินาทีนั้นครับ