Fantastique ยิ่งเล่น ยิ่งแย่

[pee]

Harriet Smithson (1800–1854)

ผมชอบ Symphonie Fantastique ของ Berlioz เป็นที่สาม
ต่อจาก Brahms และ Schubert

ฟังไม่เบื่อ มีสิ่งใหม่กระแทกการรับรู้เสมอ
ไม่นาเชื่อว่าจะเป็นผลงานใหญ่ชิ้นแรก ของหนุ่มกลัดมันวัยเบญจเพศ

อายุเพียง 24 เบลีโย่ตกหลุมรักสาวข้างบนอย่างถลำลึก บ้าคลั่ง
หลังจากพยายามหาทางทำความรู้จักอย่างสิ้นหวังหลายปี
1830 เขาจึงเก็บเอาอารมณ์ความรู้สึกทั้งมวล
เขียนเพลงที่เปลี่ยนโลกดนตรีไปตลอดกาลออกมา

[pee]

มีวาทากรใหญ่หลายท่าน ที่มีบันทึกการเล่นมาก แต่ไม่มี แซ็งฟอนี ฟ็องตัสติก
คือ Toscanini Mengelberg Koussevitzky Furtweangler Boult และ Mravinsky
ส่วน Knappertsbusch Schuricht และ Abendroth ไม่มี Berlioz ในบัญชีผลงานเลย

ทำไม ก็ยากจะเข้าใจ

เก่าที่สุดที่ค้นเจอ เป็นผลงานของ Weingartner ในปี 1925
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=E_w_8cP6xcs" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=E_w_8cP6xcs</a>

1930 Monteux, Orchestre symphonique de Paris
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=VO1_ndjBsp0" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=VO1_ndjBsp0</a>

1937 Oskar Fried USSR State Symphony Orchestra
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=UkvhkVjE4f4" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=UkvhkVjE4f4</a>

[pee]

น่าสงสัยยิ่งกว่าคือ
ยิ่งเล่นยิ่งแย่

งานบันทึกเสียงตั้งแต่ 1970 ลงมา
หาดีไม่ได้เลย

ที่จริง ตั้งแต่ 1963 Otto Klemperer กับ Philharmonia Orchestra
ผมก็คิดว่าเริ่มเข้าสู่ความเสื่อมแล้ว

<a href="http://www.youtube.com/watch?v=eERVdImYo3A" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=eERVdImYo3A</a>

ทำไมหรือ

งานของ Berlioz มาจากความรัก ลุ่มหลง พิศวาสปานบ้าคลั่ง
ขนาดพาเอาความรัก จากหวานชื่น
ไปสู่ฆาตกรรมและฝูงปีศาจในสองท่อนสุดท้าย

Witches' Sabbath 1821 ในจินตนาการของ Francisco Goya


ใครก็ตาม ไม่สามารถแสดงอะไรที่อยู่ในพงศาวดารตัวเองที่เบลีโย่ฝังสาระไว้
ถือว่าเป็น ฟ็องตัสตี๊ก ที่ไม่สมบูรณ์

ลองมาไล่ฟัน เอ้ย ฟังกัน

[pee]

ในโลกนี้ คงจะหาใครที่ "บ้า" ฟ็องตัสตี๊กมากเท่ากับ Hugo Röling ได้ยาก
http://patachonf.free.fr/musique/berlioz/comments.php

เขาทำบัญชีงาน A-Z เอาไว้อย่างละเอียด
http://patachonf.free.fr/musique/berlioz/fantastique.php

อยากอ่าน ก็เอาข้อความภาษาดัทช์ไปแปะที่ https://translate.google.com/
ก็พอจะช่วยได้

น่าสนใจที่เขาจัดอันดับงานเอาไว้ ซึ่งไกล้เคียงกับรสนิยมของผมอย่างมาก
เอ่อ บอกว่า ผมไกล้กับเขา น่าจะเหมาะกว่านะ....หึหึ

อันดับเรียงตามนี้
Pierre Monteux
1948  Royal Concertgebouw Orchestra
1945, 1950 San Francisco Symphony Orchestra
1964 NDR
1931 Orchestre de Paris

Colin Davis
2000 LSO
1990 WPh 
1974 Royal Concertgebouw Orchestra
1963 LSO

Charles Munch
1962 Boston Symphony
1954 Boston Symphony
1967 Orchestra de Paris
1945 ORF

Bruno Walter
1954 NYPO
1939 Paris Conservatory Orchestra

[pee]

<a href="http://www.youtube.com/watch?v=jrOSlrt7-7k" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=jrOSlrt7-7k</a>

ผมไม่คิดว่า การตัความของวอลเธอร์ในงานชิ้นนี้ ควรยกย่อง
เขาทำให้พลังของคนหนุ่ม อ่อนหวานจนจะกลายเป็นเซเรเนดของมทสาร์ต

เบรีโย่ แต่งเพลงนี้ด้วยคำที่ต้องใช้ว่า "ดำฤษณา"
น. ความปรารถนา, ความดิ้นรน, ความอยาก, ความเสน่หา. (ดําริดสะหฺนา ส. ตฺฤษฺณา; ป. ตณฺหา)

จริงอยู่ ที่อารมณแบบนี้ มีอยู่ในการตีความ แต่ดูเหมือนมันจะถูกควบคุมเอาไว้เป็นอย่างดี
คือเป็นตัณหาของคนผู้ดี ไม่ใช่หนุ่มที่เพิ่งเจอรักแรก และลุ่มหลงจนแทบบ้า

ส่วนมากของวาทยากรในเพลงนี้ มักจะหลงไหลในความงามของสกอร์
จนลืมไปว่า นี่เป็นกามตัณหาที่อาศัยเสียงบอกกล่าว แทนที่จะเป็นตัวอักษร
ที่จริงคนแต่งก็บอกไว้อย่างชัดเจนมาตั้งแต่แรกด้วยซ้ำ

ผมชอบการตีความของมงเตอะมากที่สุด

<a href="http://www.youtube.com/watch?v=7zdVm_IsMCw" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=7zdVm_IsMCw</a>
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=skNdoZRezQQ" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=skNdoZRezQQ</a>
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=F79mpARr-hM" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=F79mpARr-hM</a>
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=0-dV0ZG0fSA" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=0-dV0ZG0fSA</a>

[pee]

แล้วทำไมบอกว่า ยิ่งเล่นยิ่งแย่ล่ะ

ตอบว่า ก็เพลงมันเจ๋ง คนรุ่นหลังเลยหลงความเจ๋ง
พยายามตีความออกมาให้งดงาม แบบที่เรียกว่า refine
แทนที่จะมองว่า นี่คืองานแบบโรแมนติคที่สุดโต่ง

ตัวอย่างของคนที่พยายามทำให้งานเด็กหนุ่ม กลายเป็นปรัขญาเมธี
ก็คือการเล่นในยุคหลังๆ

อับบาโด นี่คือตัวอย่างชั้นแย่ยิ่งๆ ในกรณีนี้
ขัดเกลาตัวโน้ตจนความหื่น กลายเป็นสุภาพบุรุษไปซะงั้น
ตามอย่างลูกพี่จนไม่ต้องฟังก็ได้

<a href="http://www.youtube.com/watch?v=SCuKg6Dgc6I" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=SCuKg6Dgc6I</a>
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=ibJWh9pC4nA" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=ibJWh9pC4nA</a>

2014
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=oceZ9r1j1Hw" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=oceZ9r1j1Hw</a>

2013 นาที 4.42
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=yK6iAxe0oEc" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=yK6iAxe0oEc</a>

2010
คลิบนี้ยาวถึง 56 นาที เทียบกับ 45-48 นาทีของรุ่น 1960 กลับเข้าไป
การยืดเพลง คือการตีความที่น่าจะเพี้ยน
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=JTh1Wcnu97A" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=JTh1Wcnu97A</a>

[K. PJ]

การบ้านเยี่ยมๆ​ ช่วงผมมีมาอยู่​บ้านอยุธยา​ มีเวลาฟังเหลือเฟือ​ เพราะออกปั่นจักรยานแค่ตอนเช้าหมืดได้เท่านั้น​ หลังจากนั้นต้องเข้าหีองแอร์ฟังเพลง​ ลงมาดูงานช่างทำบางช่วง​ แล้วก็กลับเข้าห้องแอร์​ ภาคกลางมันร้อนมหาโหดสำหรับคนที่ชินกับอากาศ​ 22​ องศา​ที่เมืองเหนือถึงสิบโมงเช้าครับ

ปล.​ น่าเสียดายท่านมราวิ้นสกี้ไม่ได้เล่นไว้ครับ​  เพลงแบบนี้ท่านถนัดนัก​ ยิ่งพวกเครื่ิองเป่าแบบใส่อารมณ์​แบบนี้บอกได้คำเดียว​ว่า​ สุดๆ​

[pee]

ปล.​ น่าเสียดายท่านมราวิ้นสกี้ไม่ได้เล่นไว้ครับ​  เพลงแบบนี้ท่านถนัดนัก​ ยิ่งพวกเครื่ิองเป่าแบบใส่อารมณ์​แบบนี้บอกได้คำเดียว​ว่า​ สุดๆ​

ขออำไพครับ
เพิ่งค้นเจอ ปี 1960 กดฟังตัวอย่างได้
https://www.music-bazaar.com/greek-music/album/392320/Berlioz-Symphonie-Fantastique-Ravel-Pavane-Bolero-Evgeni-Mravinsky/

โหลดมาก็ไม่แพง € 2.39 เท่านั้น ไม่ถึงร้อย
ท่อนสุดท้ายอร่อยดังคาด เสียดายที่บันทึกเสียงไม่ดีเท่าไหร่

ส่วนในยูทูป เจอท่อนเดียวครับ เป็นการบันทึกเสียงเมื่อ 1949
เล่นกับ USSR State Symphony Orchestra ไม่ใช่วงเลนินกราดเจ้าประจำ
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=0l2hXgGs8fA" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=0l2hXgGs8fA</a>

[pee]

ใครเล่นเพลงนี้บ้าง Röling รวบรวมไว้อย่างดี

http://patachonf.free.fr/musique/berlioz/fantastique.php

ผมเอง ค้นตามที่มีอยู่ในโกดังส่วนตัว ไม่ครบถ้วนครับ
ในบัญชีนี้ มงเตอะชนะเลิศ มีถึง 11 ชุด

1 1930 - O. de Paris*
2 1945 - San Francisco*
3 1948 - Concertgebouw
4 1950 - San Francisco*
5 1958 - Philharmonique de Vienne*
6 1959 - New York
8 1962 - Concertgebouw*
9 1962 - LSO
10 1964 - NDR Hambourg*
11 1964 - RAI

ผมเก็บไว้ได้แค่ 6 ชุด (ที่มีเครื่องหมาย *)

[pee]

คนแต่ง อธิบายเพลงตัวเองไว้
http://www.hberlioz.com/Scores/fantas.htm
English translation by Michael Austin


The composer's intention has been to develop various episodes in the life of an artist, in so far as they lend themselves to musical treatment. As the work cannot rely on the assistance of speech, the plan of the instrumental drama needs to be set out in advance. The following programme* must therefore be considered as the spoken text of an opera, which serves to introduce musical movements and to motivate their character and expression.

*This programme should be distributed to the audience at concerts where this symphony is included, as it is indispensable for a complete understanding of the dramatic plan of the work. [HB]

Part one Daydreams, passions
The author imagines that a young musician, afflicted by the sickness of spirit which a famous writer has called the vagueness of passions (le vague des passions), sees for the first time a woman who unites all the charms of the ideal person his imagination was dreaming of, and falls desperately in love with her. By a strange anomaly, the beloved image never presents itself to the artist's mind without being associated with a musical idea, in which he recognises a certain quality of passion, but endowed with the nobility and shyness which he credits to the object of his love.

This melodic image and its model keep haunting him ceaselessly like a double idée fixe. This explains the constant recurrence in all the movements of the symphony of the melody which launches the first allegro. The transitions from this state of dreamy melancholy, interrupted by occasional upsurges of aimless joy, to delirious passion, with its outbursts of fury and jealousy, its returns of tenderness, its tears, its religious consolations -- all this forms the subject of the first movement.

Part two A ball
The artist finds himself in the most diverse situations in life, in the tumult of a festive party, in the peaceful contemplation of the beautiful sights of nature, yet everywhere, whether in town or in the countryside, the beloved image keeps haunting him and throws his spirit into confusion.

Part three Scene in the countryside
One evening in the countryside he hears two shepherds in the distance dialoguing with their 'ranz des vaches'; this pastoral duet, the setting, the gentle rustling of the trees in the wind, some causes for hope that he has recently conceived, all conspire to restore to his heart an unaccustomed feeling of calm and to give to his thoughts a happier colouring. He broods on his loneliness, and hopes that soon he will no longer be on his own... But what if she betrayed him!... This mingled hope and fear, these ideas of happiness, disturbed by dark premonitions, form the subject of the adagio. At the end one of the shepherds resumes his 'ranz des vaches'; the other one no longer answers. Distant sound of thunder... solitude... silence...

Part four March to the scaffold
Convinced that his love is spurned, the artist poisons himself with opium. The dose of narcotic, while too weak to cause his death, plunges him into a heavy sleep accompanied by the strangest of visions. He dreams that he has killed his beloved, that he is condemned, led to the scaffold and is witnessing his own execution. The procession advances to the sound of a march that is sometimes sombre and wild, and sometimes brilliant and solemn, in which a dull sound of heavy footsteps follows without transition the loudest outbursts. At the end of the march, the first four bars of the idée fixe reappear like a final thought of love interrupted by the fatal blow.

Part five Dream of a witches' sabbath
He sees himself at a witches' sabbath, in the midst of a hideous gathering of shades, sorcerers and monsters of every kind who have come together for his funeral. Strange sounds, groans, outbursts of laughter; distant shouts which seem to be answered by more shouts. The beloved melody appears once more, but has now lost its noble and shy character; it is now no more than a vulgar dance tune, trivial and grotesque: it is she who is coming to the sabbath... Roar of delight at her arrival... She joins the diabolical orgy... The funeral knell tolls, burlesque parody of the Dies irae,** the dance of the witches. The dance of the witches combined with the Dies irae.

**A hymn sung in funeral ceremonies in the Catholic Church. [HB]

[K. PJ]

เยี่ยม​จริงๆ​ ครับ

[wang]

กำลังฟัง 1930 , 1937 เพราะจัง เสียงดีเกินคาด บันทึกเสียงเยี่ยมยอดมาก

[pee]

1937 เล่นโดยวงรัสเซีย USSR State Symphony Orchestra

70 ปี หลังจากเบลีโย่เข้าไปเล่นคอนเสิร์ตครั้งสุดท้าย ทิ้งความประทับใจเอาไว้อย่างล้ำลึก
ดนตรีรัสเซียหลังรู้จักกับเบลีโย่ (Glinka เป็นเพื่อนกันตั้งแต่ 1831) ก็เปลี่ยนรสนิยมสู่แนวใหม่

Rimsky-Korsakov คือหนึ่งในนั้น

[prisna]

หาฟังใน Todal เจออัลบั้มนี้ครับ บันทึกเสียงปี 1945

[pee]

1945 ถือเป็นพีคของมงเตอะครับ ตื่นเต้นทุกวลี
มีความสด ดิบ และชวนสยดสยองในบางอารมณ์
เสียงระฆัง (นาที42+) ชวนหลอนมาก
มันลอยอยู่ท่ามกลางเสียงดนตรีที่กึ่งจริงกึ่งฝัน(ร้าย)

นี่เป็นการเริ่มต้น Surealism
ก่อนการมี Surealism ของพวก Dadaist ถึงเกือบร้อยปี



ปี 1950 ก็ยอดเยี่ยม
1958 1962 1964 ก็ดี
เสียดาย 1930 เสียงไม่ดี เล่นด้วยวงฝรั่งเศสเสียด้วย

ลองหาที่เล่นด้วยวงชาตินี้ฟังครับ
มิติความหลอนและตื่นเต้น ดีมาก ยกเว้นคารายานและเบิร์นสตีน