วงกลมและสี่เหลี่ยม : วัดช้างล้อม ศรีสัชนาลัย

[pee]

เจออะไรที่ไม่คิดว่าจะเจอ
เจอตัวเอง

http://uc.thailis.or.th/Catalog/BibItem.aspx?BibID=b00293945
วัดช้างล้อม : การศึกษาเทคโนโลยีการก่อสร้างอาคารสถาปัตยกรรมไทย / โดย พิพัฒน์ พงศ์รพีพร
สาขาวิชาประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2530
ภาพประกอบ, แปลนแผนที่ ; 30 ซม

งานชิ้นนี้ ลืมไปแล้ว มาโผล่ในสหบรรณานุกรรมได้อย่างน่าประหลาดใจที่สุด
นี่เป็นราบงานชิ้นสุดท้าย ก่อนเข้าสู่การทำวิทยานิพนธ์

ผมเลือกศึกษาวัดช้างล้อม ศรีสัชนาลัย

https://www.google.com/maps/place/Wat+Chang+Lom+Si+Satchanalai/@17.4319461,99.7853122,196m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x30dedd8be7760c8f:0x3ffd0e378e1d2be5!8m2!3d17.4319624!4d99.7851183

[pee]

ในช่วงนั้น สว่าง สิมะแสงยาภรณ์กำลังเขียนรูปเกี่นวกับสุโขทัย
เขาชนะรางวัลพู่กันทองมาหมาดๆ กสิกรมอบงานต่อเนื่องให้
ผมเป็นที่ปรึกษาเขา เลยคิดกันว่า ไปเก็บข้อมูลอีกครั้ง

ประจวบกับที่ผมจะต้องทำรายงานชิ้นหนึ่งในหลักสูตรป.โท
เลยเลือกทำเรื่องวัดช้างล้อม เพราะอยากพิสูจน์สมมติฐานเรื่องหนึ่ง
"เราขาคณิตในการออกแบบสถาปัตยกรรมสุโขทัย"

มีเพื่อนร่วมทางอีก 2 คน เป็นลูกศิษย์สนิทกัน
รวม 4 สหาย ไปพักที่สุโขทัยก่อนหนึ่งคืน แล้วมาศรีสัชนาลัย
เพื่อนศิลปากรรุ่นเดียวกันเป็นหัวหน้าหน่วยอยู่ที่นั่น เราเลยขอพักกับเขาได้
ตกดึก ไปเดินหาผีกันในเมืองเก่า ก็รู้สึกแปลกๆ

โบราณสถานใต้แสงจันทร์นี่ งามเหลือจะพรรณา

[trens]

มาปูเสื่อรอ ตอนต่อไปครับ

[K. PJ]

ปูเสื่อรอเหมือนกัน​ครับ ไม่เคยไปซักที ลูกชายคนโตยังมีโรงเรียน​พาไปเที่ยวสองครั้งแล้ว แต่พ่อยังไม่เคยไป ๕๕๕

[wang]

สะดุดตรงคำว่าวงกลมนี่ล่ะครับ มารออ่านเลย

ผมได้ไปมาเมื่อปี 63
เห็นแต่สี่เหลี่ยมครับ วงกลมมีอยู่อย่างเดียวคือเจดีย์

[pee]

สร้างวงกลมขึ้นมา
ตีกรอบสี่เหลี่ยมล้อมลงไป
หนึ่งวงกลม สร้างสี่เหลี่ยมได้ 2 แบบ



ผังวัดช้างล้อม ใช้สัดส่วนสัมพันธ์ทั้งสองแบบ
รูปธรรมที่มองเห็น คือตัวอาคาร ใช้แบบวงกลมในสี่เหลี่ยม
อรูปธรรม คือการวางตำแหน่ง ใช้แบบสี่เหลี่ยมในวงกลม

[wang]

น่าสนใจครับ วัดอื่นๆเป็นแบบนี้รึเปล่าครับ เพราะว่าผังก็ดูคล้ายๆกัน

[trens]

วัดช้างค้ำที่จ.น่าน ก็น่าจะแบบเดียวกัน

[pee]

ระยะยื่นของบันไดทางขึ้น
เป็นระยะระหว่างวงกลม กับกรอบสี่เหลี่ยม 2  กรอบ

ผังที่ทำออกมาชิ้นล่าง สัดส่วนผิดนิดหน่อย
ผมเดินวัดด้วยการลากสายวัด ได้ตัวเลขเป็น ซม.
แตะกันพอดี

จะหาทางทำรูปให้ชมครับ

[wang]

ลองทำรูปวงกลม ตามคำอธิบายครับ

[pee]

ขอบคุณครับ

 

งานนี้ ทำส่งเมื่อ 2530 แต่ทำเมื่อ 2528-29
สามสิบห้าปีกว่ามาแล้ว

เวลานั้น ถือว่าก้าวหน้าที่สุดแล้ว จะทำต่อต้องมีทุน
หมดไปแล้วเป็นหมื่นๆ ได้มา น่าจะ B ไม่ใช่ A
เพราะอาจารย์เสนอ ท่านไม่สนใจแนวทางศึกษาแบบนี้
ผมเอง เวลานั้นกำลังยุ่งกับการทำงานที่โฟโต้ รังสิต

สุดท้าย วิทยานิพนธ์ว่าด้วยคติพระศรีรัตนมหาธาตุในวัฒนธรรมอยุธยา
โดนข้อหา เสร็จช้าส่งไม่ทันตรวจ ปัดตก ไม่ได้ปริญญา

จบเลย....

ปล
นอกจากนี้ ยังพบว่า ฐานทึบด้านหลังช้าง
ของเดิมไม่ใช่แบบนี้ เป็นฐานบัวคว่ำบัวหงาย
แต่มาโดนก่อทับอีกที ในเวลาไม่นาน เพราะขนาด คุณภาพ และฝีมือการทำศิลาแลง
ไกล้เคียงกันทั้งหมด

[wang]

สุดท้าย วิทยานิพนธ์ว่าด้วยคติพระศรีรัตนมหาธาตุในวัฒนธรรมอยุธยา
โดนข้อหา เสร็จช้าส่งไม่ทันตรวจ ปัดตก ไม่ได้ปริญญา

  

ปริญญาก็แค่ป้ายโฆษณาเท่านั้นเอง

[pee]

มีเรื่องตลกจากป.โท ปวศ. สถาปัตยกรรมไทยของที่นี่อีกเรื่อง

ตอนขอเปิด ก็ส่งคนไปต่อสู้กับทบวงว่า ต้องเปิดสอน
เพราะคณาจารย์มีความรู้มากมาย

เปิดไปได้หลายรุ่น
ขอปิดสอนชั่วคราว บอกว่าคณาจารย์ความรู้ไม่พอ
ต้องไปปรับเพิ่มความรู้....ฮา

ที่จริงเรื่องความรู้ไม่พอนี่ เกิดกับผมตั้งแต่เป็นรุ่นแรกแระ
ผมแจ้งว่า จะทำวิทยานิพนธ์เรื่อง "ความคิดเกี่ยวกับสถานที่ในสถาปัตยกรรมไทย"
ส่งโครงเรื่องไปแล้ว ผ่านไปหลายชาติ

อาจารย์ที่ปรึกษาเรียกมาแจ้งว่า
พวกเรา ไม่สามารถตรวจและสอบวิทยานิพนธ์หัวข้อนี้ได้
ขอให้เปลี่ยนเรื่อง

กรรมสิ ผมอ่านหนังสือเตรียมตัวตั้ง 2 ปี
จู่ๆ ต้องอ่านใหม่หมด

แม้กระนั้น ทำเสร็จส่งขอสอบ
ท่านบอกว่า หมดเวลาแล้วน้อง....
เลยไม่ได้ปริญญาโทมาแปะฝาบ้านซะงั้น

 

[pee]

งานชิ้นนี้ เป็นการพิสูจน์ครั้งแรก เรื่องระบบเหตุผลในการออกแบบของไทย
การกำหนดตำแหน่งโดยใช้พิกัดอย่างนี้ เคยฝันกันว่า น่าจะมี
แต่ยังไม่เคยมีการพิสูจน์

ที่จริงแล้ว แค่หัวข้อนี้ ก็น่าจะสำเร็จปริญญาได้แล้ว


อาจารย์โชติ กัลยาณมิตร เคยทำบทวิเคราะห์โครงสร้างหน้าบันมาก่อน
ผมคิดว่า เป็นการลากเหตุเข้าหาผล เพราะเส้นโค้งในโครงสร้างนั้นๆ
มาจากรสนิยม มากกว่าระบบออกแบบ

ต่างจากการวางผังสถาปัตยกรรมของวัดช้างล้อม
ที่วงกลมเริ่มต้น คือองค์ระฆ้ง เป็นเหตุให้เกิดกรอบสี่เหลี่ยม
ที่สร้างวงกลมที่สอง และกรอบที่สอง ต่อกันออกไป

เสียดายที่ผมไม่ได้จบช่างสำรวจ
หาไม่จะส่องกล้อง สร้างรูปตั้งของพระเจดีย์ ว่าจะมีระบบรองรับเหมือนผังพื้นหรือไม่

อาจารย์วัชรี วัชรสินธุ์ ก็ศึกษาแนวทางนี้เหมือนกัน
ไม่รู้ว่าจะทำจนถึงได้ศาสตราจารย์หรือไม่
https://www.facebook.com/watch/?v=470160119671513

[wang]

มีเรื่องตลกจากป.โท ปวศ. สถาปัตยกรรมไทยของที่นี่อีกเรื่อง

ตอนขอเปิด ก็ส่งคนไปต่อสู้กับทบวงว่า ต้องเปิดสอน
เพราะคณาจารย์มีความรู้มากมาย

เปิดไปได้หลายรุ่น
ขอปิดสอนชั่วคราว บอกว่าคณาจารย์ความรู้ไม่พอ
ต้องไปปรับเพิ่มความรู้....ฮา

ที่จริงเรื่องความรู้ไม่พอนี่ เกิดกับผมตั้งแต่เป็นรุ่นแรกแระ
ผมแจ้งว่า จะทำวิทยานิพนธ์เรื่อง "ความคิดเกี่ยวกับสถานที่ในสถาปัตยกรรมไทย"
ส่งโครงเรื่องไปแล้ว ผ่านไปหลายชาติ

อาจารย์ที่ปรึกษาเรียกมาแจ้งว่า
พวกเรา ไม่สามารถตรวจและสอบวิทยานิพนธ์หัวข้อนี้ได้
ขอให้เปลี่ยนเรื่อง

กรรมสิ ผมอ่านหนังสือเตรียมตัวตั้ง 2 ปี
จู่ๆ ต้องอ่านใหม่หมด

แม้กระนั้น ทำเสร็จส่งขอสอบ
ท่านบอกว่า หมดเวลาแล้วน้อง....
เลยไม่ได้ปริญญาโทมาแปะฝาบ้านซะงั้น

 

เป็นเรื่องตลกแต่เศร้ามากกว่า

ลูกศิษย์อย่ารับปริญญาเลย อาจารย์ยังไม่พร้อม