คนไทยเรายังไม่เจริญพอที่จะมีความรู้สามารถค้นพบเรื่องนี้กันไม่ได้เองเชียวหรือ
สำหรับในยุคนั้น คำตอบคือใช่ครับ และถ้า ร.5 ไม่ทรงเปลี่ยนแปลงระบบบริหารบ้านเมืองให้ทันสมัย เราอาจตกเป็นอาณานิคมด้วยซ้ำ
ต่อมาเมื่อเราเริ่มพัฒนามากพอ ผมว่าคนไทยหลายคนรู้ แต่ยังทำอะไรไม่ได้
จนกระทั่งมีการขุดค้นที่บ้านเชียง
เป็นต้นเหตุให้ผมสงสัยเรื่องของเซเดย์ ตั้งแต่เรียนชั้นม.ศ.3 (แปลว่าต้องมีผู้รู้มากแล้ว) ทำให้ไม่เชื่อตำราประวิติศาสตร์ที่เรียน และปฎิเสธตำรา
ตอนสอบวิชานี้ ผมเลยกามั่วโดยไม่อ่านคำถาม ผลคือมั่วคำตอบถูกนิดหน่อย555
โชคดีสมัยนั้น เรียนแบบเปอร์เซนต์ ผมเลยยังรักษาตัวรอดมาได้จากวิชาอื่นๆ
ผมกลับมาสนใจประวัติศาสตร์อีกครั้ง เพราะมีเพื่อนใ้ห้หนังสือนี้มา
(ศรี) ทวารวดี : ประวัติศาสตร์ยุคต้นของสยามประเทศ ดร. ธิดา สาระยา สำนักพิมพ์เมืองโบราณ
ต่อมาก็
กาเลหม่านไต เป็นหนังสือสารคดีเชิงวิชาการ บันทึกเรื่องราวการเดินทาง สำรวจ ค้นคว้า คนไทในรัฐชาน โดย บรรจบ พันธุเมธา(ที่จริงเขียนไปถึงคนในอัสสัมด้วย)
อีกเล่มจำชื่อไม่ได้ทั้งชื่อหนังสือและผู้เขียน จำได้แค่คนเขียนเป็นนักหนังสือพิมพ์ที่ไปจีน(แดงขณะนั้น) แล้วกลับมาไม่ได้ในยุคจอมพลสฤษดิ์ บรรยายถึงการไปต้าลี่ สืบค้น ไทยในน่านเจ้า กับเจ้าหน้าที่จีนพร้อมด้วยบันทึกจีนโบราณ สรุปคือไม่มีคนไทยไปอยู่ที่นั่น ตั้งแต่โบราณจนถึงต้นยุคหมิง
แถมของกรมศิลปให้อีกเล่ม "จารึกอาณาจักรน่านเจ้า" พิมพ์พ.ศ.2510 เอาไปอ่านเล่นเพลินๆ
https://finearts.go.th/storage/contents/2021/03/file/0ELC1puB3aqCsMUzjFbZ6ygysBIMmubeXZonSNYG.pdfแปลว่าที่ข้าน้อยสงสัยเซเดย์ตอนม.ศ.3นั้น เริ่มมีการพิสูจน์แล้วอิๆ
และที่สำคัญราชการไทยก็รู้มานานแล้วว่า เซเดย์ ผิดเรื่องไทยลงมาจากน่านเจ้า