ผมไม่ได้กล่าวหาชุ่ยๆ นะครับ มีหลักฐานประกอบ
เซแดส จัดทำหนังสือประชุมจารึกสยามขึ้นเป็นครั้งแรก ชื่อว่า
ประชุมจารึกสยาม ภาค 1 จารึกกรุงสุโขทัย
ประกอบด้วยคำอ่านจารึก 15 หลัก และการอธิบายความทางประวัติศาสตร์จากจารึกเหล่านั้น
ความสำคัญอยู่ที่หลักสุดท้าย จารึกวัดพระเสด็จ (หลักที่ 15) มีคำอธิบายว่า
จารึกหลักนี้ไม่สำคัญ เพราะไม่มีชื่อกษัตริย์ เป็นเรื่องการสร้างวัดของบุคคลหนึ่ง....
ตอนที่ผมเรียนปริญญาโท ได้ทำรายงานฉบับหนึ่ง ชื่อว่า ศัพท์สถาปัตยกรรมจากจารึกสุโขทัย
ได้วิจารณ์ว่า ท่านศาตราจารย์อธิบายอย่างนั้นได้อย่างไร
ในวิชาประวัติศาสตร์ศิลป์ จารึกหลักนี้เป็นหลักฐานชิ้นเยี่ยมที่สุด
ที่บันทึกประเพณีทางสถาปัตยกรรมเอาไว้อย่างละเอียด
เริ่มตั้งแต่เหตุที่จะสร้าง การขอที่ดินจากผู้ปกครอง ขนาดที่ดิน กระบวนการสถาปนา
เรียกว่า เป็นบันทึกตั้งแต่ต้นจนจบของศาสนสถานแห่งหนึ่งสมัยปลายกรุงสุโขทัย
ไม่มีดีและสำคัญกว่านี้อีกแล้ว
นี่เป็นสาระสรุป ที่ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินทรทำไว้ในเว็บ
http://www.sac.or.th/databases/inscriptions/inscribe_detail.php?id=111ชื่อจารึก จารึกวัดพระเสด็จ
อักษรที่มีในจารึก ขอมสุโขทัย
ศักราช พุทธศักราช ๒๐๖๘
ภาษา ไทย, บาลี
ด้าน/บรรทัด จำนวนด้าน ๔ ด้าน ด้านที่ ๑ มี ๓๖ บรรทัด ด้านที่ ๒ มี ๓๐ บรรทัด ด้านที่ ๓ มี ๒๓ บรรทัด ด้านที่ ๔ มี ๒๘ บรรทัด
วัตถุจารึก หินแปร
ลักษณะวัตถุ แผ่นรูปใบเสมา (ชำรุด)
ขนาดวัตถุ กว้าง ๓๕ ซม. สูง ๑๗๗ ซม. หนา ๒๑ ซม.
บัญชี/ทะเบียนวัตถุ ๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “สท. ๑๒”
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๑ กำหนดเป็น “จารึกหลักที่ ๑๕ ศิลาจารึกวัดพระเสด็จ จังหวัดสุโขทัย”
๓) ในหนังสือ จารึกสมัยสุโขทัย กำหนดเป็น “ศิลาจารึกวัดพระเสด็จ พุทธศักราช ๒๐๖๘”
ปีที่พบจารึก พุทธศักราช ๒๔๓๐
สถานที่พบ วัดพระเสด็จ (ไม่ปรากฏว่าหมายถึงวัดไหนในปัจจุบัน) จังหวัดสุโขทัย
ผู้พบ หลวงสโมสรพลการ ต่อมาเป็นนายพลโท พระยาสโมสรสรรพการ (ทัด สิริสัมพันธ์)
ปัจจุบันอยู่ที่ หอพระสมุดวชิรญาณ กองหอสมุดแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร
พิมพ์เผยแพร่ ๑) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๑ ([กรุงเทพฯ] : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๒๑), ๑๕๕-๑๖๓.
๒) จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๓๖๗-๓๘๐.
ประวัติ จารึกหลักนี้พบที่วัดพระเสด็จ (ไม่ปรากฏว่าหมายถึงวัดไหนในปัจจุบัน) เชิงเขาทางด้านทิศใต้ จังหวัดสุโขทัย เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๓๐ ส่งมายังพิพิธภัณฑสถาน กรุงเทพฯ แล้วย้ายมาเก็บรักษาไว้ที่หอพระสมุดฯ คราวเดียวกับหลักศิลาจารึกวัดเขมา (สท. ๑๑, หลักที่ ๑๔) จารึกด้านที่ ๑ บรรทัดที่ ๑ ตอนต้นบรรทัด เป็นจารึกอักษรขอม ภาษาบาลี มี ๔ คำ นอกจากนั้นเป็นอักษรไทยสุโขทัย ภาษาไทย ด้านที่ ๔ ได้จารึกที่หลังเมื่อ พ.ศ. ๒๐๖๘ เนื่องจากด้านที่ ๓ ซึ่งจารึกไว้แล้วนั้น ชำรุดหินแตกทำให้เรื่องกัลปนาหายไป จึงได้จารึกใหม่
เนื้อหาโดยสังเขป นายพันเทพรักษาและนายพันสุริยามาตย์พร้อมด้วยภรรยา และท่านเจ้าขุนหลวงมหาเพียรประญา สถาปนาพระวิหาร ตลอดจนการบำเพ็ญกุศลต่างๆ ในสถานารามคาม
ผู้สร้าง นายพันเทพรักษา, นายพันสุริยามาตย์พร้อมด้วยภรรยาและท่านเจ้าขุนหลวงมหาเพียรประญา
การกำหนดอายุ ข้อความจารึกด้านที่ ๔ บรรทัดที่ ๑-๓ บอกวัน เดือน ปี ซึ่งตรงกับ วันศุกร์ที่ ๗ เมษายน พ.ศ. ๒๐๖๘
ข้อมูลอ้างอิง เรียบเรียงข้อมูลโดย : วชรพร อังกูรชัชชัย และดอกรัก พยัคศรี, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๖, จาก :
๑) ยอร์ช เซเดส์, “ศิลาจารึกวัดพระเสด็จ,” ใน จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๓๖๗-๓๘๐.
๒) ยอร์ช เซเดส์, “หลักที่ ๑๕ ศิลาจารึกวัดพระเสด็จ จังหวัดสุโขทัย,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๑ : เป็นจารึกกรุงสุโขทัยที่ได้พบก่อน พ.ศ. ๒๔๖๗ ([กรุงเทพฯ] : คณะกรรมการพิจารณาและจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๒๑), ๑๕๕-๑๖๓.
