สมุดดำตัวเขียน เรื่องรำพันพิลาปท่านเขียนในรำพันพิลาปว่า "แต่ปีวอกออกขาดราชกิจ บรรพชิตพิศวาสพระศาสนา"
หมายความว่า ออกบวชโดยใจรัก และยังขาดจากราชกิจ คือ "ลาบวช"
ลาใครล่ะ รัชกาลที่สอง หรือ สาม
เรารู้ว่าท่านภู่รับราชการ "เป็นอาลักษณ์นักเลงทำเพลงยาว เขมรลาวลือเลื่องถึงเมืองนคร" (เพลงยาวถวายโอวาท) อยู่ในรัชกาลที่สอง เมื่อจะบวชก็ต้องลาราชการ
การลานี้แลเป็นกุญแจไขเรื่องราว ตามประเพณี ข้าราชการลาบวชมักทำตอนเข้าพรรษา และต้องลาล่วงหน้า
วันเข้าพรรษาในปีวอก ๒๓๖๗ คือ แรม ๑ ค่ำเดือน๘ (ตรงกับวันที่ ๑๑ กรกฎาคม)
สมมติว่าลาล่วงหน้า ๑ เดือน เหตุการณ์ก็จะเป็นดังนี้