บราหมส์สำหรับคนรู้น้อย

[pee]

"พวกเขาโชคดีกว่า Johannes Brahms มาก ที่ไม่ต้องเล่นดนตรีในบาร์ในตอนเด็กเพื่อความอยู่รอด"
https://www.thaicritic.com/?p=4448
อาจารย์เจตน์เจ้าเก่า เอาอีกแล้น มั่วตัลหลอด....



ท่านเล่าเรื่องเด็กสาวไทย 3 คนที่เก่งจนได้ทุนเรียนดนตรีที่ศิลปากร
ประโยคที่ยกมา เหมือนท่านอยากจะอวดหน่อยๆ ว่ารู้ประวัติลึกซึ้งของดนตรีคลาสสิค
ยกเรื่อง บราหมส์สมัยเด็ก ยากจนต้องเล่นดนตรีอยู่ในบาร์ท่าเรือที่แสนจะต่ำชั้น
เพื่อความอยู่รอด

เด็กสาวพวกนี้ จึงโชคดีกว่า เพราะได้รับการเกื้อหนุน...

แต่.... บราหมส์ไม่ได้เล่นดนตรีเพื่อความอยู่รอดนะครับ
ฐานะของบราหมส์หนุ่มในตอนนั้น จนก็จริง แต่ไม่ได้ถึงขนาดดิ้นรนเพื่อความอยู่รอดเด็ดขาด
ดีกว่านั้นมาก

อนึ่ง ปัจจุบันก็ไม่มีสถานอย่างนั้นในท่าเรือไทยให้สามสาวไปหาความอยู่รอด
ชีวิตใครชีวิตมัน เอามายัดใส่กันไม่ได้ แม้อ้างว่าเปรียบเทียบ ก็ควรดูความเชื่อมสัมพันธ์ที่สอดคล้องกันด้วย

ที่สำคัญ ชีวิตทางดนตรีของบราหมส์ได้รับการส่งเสริมอย่างดี
ตั้งแต่เมื่อยังเล่นเปียนโนให้พวกกระหรี่และกลาสีฟังด้วยซ้ำ

ดีกว่าสิ่งที่สาวน้อยของเรา จะได้จากสถาบันขี้อวดอย่างศิลปากรและอาจารย์รู้มั่วอย่างท่านเจตนา

จะเล่าให้ฟัง

[pee]

johann jakob brahms (1806-1872)

Johanna Henrika Christiane Nissen (1789-1865)

พ่อของบราหมส์ Johann Jakob Brahms (1806-1872) เป็นคนชั้นล่าง คือฐานะยากจนตระกูลช่างไม้
ตัดสินใจแต่งเมีย Johanna Henrika Christiane Nissen อายุมากกว่าถึง 17 ปี มีฐานะทางสังคมสูงกว่า
ครอบครัวอยู่ดีตามอัตภาพ

บราหมส์น้อยได้เห็นการเล่นดนตรีบันเทิงกันในครอบครัวสม่ำเสมอ

พ่อบราหมส์ ขัดใจทางบ้านเพื่อมาเป็นนักดนตรี
ดิ้นรนจนได้เป็นสมาชิกก่อตั้งวงดนตรีประจำเมือง เล่นดับเบิลเบส
ชำนาญเครื่องเป่าด้วย บราหมส์แต่ง Opus 40 รำลึกถึงความสามารถนี้ แม้ยากจนแต่ครอบครัวก็ปกติสุข
มีลูก 3 คน Elise พี่สาวเป็นคนโต โยฮานเนสคนกลาง เกิดเมื่อ May 7, 1833 (อังคาร 7 พฤษภาคม 2376) น้องเล็กชื่อ  Friedrich

<a href="http://www.youtube.com/watch?v=vQKGBwRxniY" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=vQKGBwRxniY</a>
https://www.youtube.com/watch?v=vQKGBwRxniY&ab_channel=HorstMeyer
Backerbreitergang Hamburg ถิ่นที่อยู่ของบราหมส์วัยเด็ก

เจ้าหนูโยฮานเนสฉายแววทางดนตรีแต่เด็ก พ่อจึงส่งไปเรียนกับ Otto Friedrich Willibald Cossel (1813–1865) ครูเปียนโนมีชื่อของเมือง สิบขวบ บราหมส์ก็เล่นในวงเชมเบอร์ได้แล้ว คอสเซลเห็นแก่อนาคตลูกศิษย์ จึงพาไปฝากฝังกับครูของตน Eduard Marxsen (1806-1887)

มาร์กเซ่น เป็นนักดนตรีชั้นนำ เทือกเถาเหล่ากอดี มีครูดี ท่านหนึ่งเป็นหลานศิษย์ของมทสาร์ต อีกท่านเป็นเพื่อนสนิทเบโธเฟ่นและชูเบิร์ต ดูแววแล้วก็ยอมสอนฟรี ในอนาคต บราหมส์อุทิศ Opus 83 งานที่ดีที่สุดในประวัติศาสตร์คอนแชร์โตให้

ระหว่างเรียน บราหมส์น้อยสนใจเป็นนักแต่งเพลงด้วย แม้พ่อจะไม่เห็นด้วยเพราะอาชีพนักดนตรีมีรายได้ดีกว่าชัดเจน แต่มาร์กเซ่นเห็นต่าง เขาสอนการประพันธ์และผสมวงให้โดยไม่ปิดบัง ต่อมา ชูมานน์ชมว่า เขาปูพื้นทางดนตรีให้ลูกศิษย์อย่างดี ส่วนโยอาคิม แค่สมาคมอยู่ไม่กี่วันก็บอกว่า บราหมส์ก้าวไปไกลกว่าพวกตนมากเหลือเกิน

เมื่อเจอกันในปี 1854 บราหมส์มีความรอบรู้ในดนตรีอย่างลึกซึ้ง นี่เป็นสิ่งที่คนจนไม่มีทางทำได้
แค่ค่าโน๊ตดนตรี คนจนก็หมดสิทธิ์เข้าถึงแล้ว

มีข้อมูลสำคัญว่า แค่อายุ 16-17 บราหมส์หนุ่มน้อบ ก็กลายเป็นครูเสียแล้ว
ในปี 1850 August Cranz (1789-1870) เจ้าของโรงพิมพ์โน๊ตดนตรีแห่งฮัมบวร์ก
ชวนบราหมส์และคนอื่นๆ เรียบเรียงเพลงร้องยอดนิยมมาพิมพ์โน๊ตเปียนโนขาย
เขาใช้นามแฝง G. W. Marks สำหรับโน๊ตเหล่านี้
สันนิษฐานว่า Souvenir de la Russie เป็นผลงานของบราหมส์

<a href="http://www.youtube.com/watch?v=vP-JegU49tk" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=vP-JegU49tk</a>
https://www.youtube.com/watch?v=vP-JegU49tk&t=257s

สำนักพิมพ์นี้ต่อมาเติบโตเป็นกิจการใหญ่ ภายใต้การบริหารของ Alwin (1834-1923) ลูกชาย ซึ่งเป็นลูกศิษย์ของบราหมส์ ไม่ต้องสงสัยว่า บราหมส์หนุ่มกลายเป็นเอตทัคคะทางดนตรี ก็เพราะเข้าถึงคลังโน๊ตดนตรีของสำนักพิมพ์ระดับนี้อย่างสะดวก

ในช่วงรุ่งเรือง Alwin สร้างกิจการที่มีโนํตมากกว่า 3 แสนฉบับ ก่อนจะวางมือให้ลูกชายบริหารต่อ



งานของสเตราส์ เจ้าพ่อเพลงว้อลส์ เป็นลิขสิทธิ์ของสำนักนี้

[K. PJ]

นี่คือของแท้

[pee]

บ้านเกิดของบราหมส์ ถูกทำลายจากสงครามโลก



นามแฝง “G. W. Marks” ซึ่งลงเครดิตเป็นผู้แปลงโน๊ต (ที่เชื่อว่าเป็นผลงานของบราหมส์)
มีใช้ตั้งแต่บราหมส์ยังไม่เกิด และ 3 ปีหลังเขาตายไปแล้ว จึงน่าจะถูกสมมติขึ้นโดยสำนักพิมพ์
สำหรับงานที่ไม่เน้นชื่อเสียงของคีตกวี
https://imslp.org/wiki/Category:Marks,_G._W.

การที่มีผลงานตีพิมพ์ นอกจากยืนยันสถานะทางดนตรีแล้ว เราอาจสงสัยว่า ผู้จัดพิมพ์ไปเอาความมั่นใจมาจากใหน ตอบว่า เพราะบราหมส์เป็นคนดังแล้ว ตั้งแต่ยังเป็นเด็กชายนั่นเอง
เมื่อเจ้าหนูบราหมส์เพิ่งเริ่มเรียนกับคอสเซล ก็มีเรื่องเล่าว่า เจ้าของคณะละคอนสนใจเด็กน้อย
จะขอซื้อตัวไปตระเวณแสดงดนตรีที่สหรัฐ ด้วยว่าเป็นเด็กอัจฉริยะเหมือนมทสาร์ตและเบโธเฟ่น
ที่แสดงดนตรีหาเงินตั้งแต่ยังเด็ก

โชคดีที่ทุกฝ่ายไม่เห็นด้วย บราหมส์จึงยังเรียนดนตรีต่อไป
เพื่อจะกลายเป็นเอกบุรุษทางดนตรีในอีกสามสิบปีข้างหน้า

อายุแค่ 14 เด็กคนนี้แต่งเพลงร้องให้วงประสานเสียงชาย โดยตัวเองเป็นคนควบคุมการแสดง
นี่ไม่ใช่สถานะภาพของความ "ดิ้นรนอย่างยากจน" แน่นอน

Postillons Morgenlied 1874
https://www.youtube.com/watch?v=wr3ZvBmhAwI&ab_channel=SinfonieorchesterLiechtenstein
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=wr3ZvBmhAwI" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=wr3ZvBmhAwI</a>

เพลงนี้ มีผู้ลงประวัติไว้ว่า
https://de.rism.info/rediscovered/2010/06/24/two-previously-unknown-works-by-johannes-brahms-discovered.html
พบโน๊ตเก็บอยู่ที่คณะนักร้องแห่งเมือง Celle เมืองหลวงของแคว้นแซกโซนี่
บราหมส์มอบให้กับคณะประสานเสียงชาย เมื่อมาตระเวณเล่นดนตรีกับเรเมนยี่ ในปี 1853
ต่อมา เมื่อกลับมาอีกครั้ง เขาขอต้นฉบับคืนเพื่อทำลายทิ้ง เพลงท่อนที่สอง อาจจะแต่งไว้ตั้งแต่ 1847

พิพิธภัณฑ์บรามห์สแห่งเมืองฮัมบวร์ก เก็บข้อมูลนี้ไว้อย่างภาคภูมิใจ

ว่าตามข้อมูลเหล่านี้แล้ว ท่านศาสตราจารย์ของผมก็ออกจะน่าสงสารอยู่ไม่น้อย
ท่านไปเอาความรู้สมัยเก่า ที่ชอบแต่งเติมให้ฟังสนุก มาเล่าต่อ

การกระทำนี้ไม่สมกับที่เป็นศาสตราจารย์ และสถาปนาตัวเองเป็นนักวิจารย์ระดับชาติเลย
ท่านคงจะทอดทิ้งการค้นคว้าหาความรู้ไปแล้ว ตั้งแต่หลายสิบปีก่อน

ข้อมูลจึงล้าสมัยเหลือเกิน

[pee]

การที่บราหมส์จน อยู่สลัม ทำงานในบาร์ท่าเรือ นี่คือข้อมูลที่พาให้หลง หากไม่ศึกษาลงลึก
เพราะสลัมที่ว่า ไม่ใช่แบบคลองเตย บ้านที่บราหมส์เกิดนั้น เป็นอาคารมหึมา 7 ชั้น อยู่ในเขตเจริญ
น่าเสียดายที่ฮัมบวร์กเป็นเมืองแรกๆ ที่ถูกสัมพันธมิตรทำลายเมื่อฮิตเลอร์เริ่มเพลี่ยงพล้ำ

ปัจจุบัน มีการสร้างพิพิธภัณฑ์ให้กับบราหมส์ ในอีกมุมของเมือง
https://www.youtube.com/watch?v=el7CdIEcrsI&ab_channel=AlainRobert
<a href="http://www.youtube.com/watch?v=el7CdIEcrsI" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=el7CdIEcrsI</a>

น่าเสียดายอีกข้อก็คือ หลังจากผิดหวังที่ฮัมบวร์กไม้เลือกเขาเป็นผู้อำนวยการดนตรีประจำเมือง
ตั้งแต่ 1862 บราหมส์ไม่เคยกลับมาที่บ้านเกิดอีกเลย

ตำแหน่งตกเป็นของ Julius Stockhausen (1826-1906)
เพื่อนสนิทในกลุ่มชูมานน์ของบราหมส์
https://www.schumann-portal.de/julius-stockhausen-1365.html

[K. PJ]

อ่านแล้วรู้สึกเสียดาย คนรุ่นใหม่​ ไม่มีใครสนใจดนตรีเหมือน​ยุคโน้น ไม่งั้นจะให้ลูกผมเป็นนักดนตรี... ผมว่ามันเป็นอาชีพ​ที่มีความสุขดี... หรือสุขแต่คนฟัง คนเล่นอาจเหนื่อย​

[pee]

https://www.youtube.com/watch?v=Z47iFUKSotQ

ขอแทรกคลิบนี้ เพื่อจะบอกว่า คนรู้น้อยมีแยะจริงๆ
เขาตั้งชื่อรายการว่า
The Story of Clara Schumann and Johannes Brahms | Now Hear This – Brahms: Free But Alone
คำว่า Brahms: Free But Alone น่ะผิด บราหมส์ไม่ได้พูด โยคิมเป็นคนพูด เป็น motto ประจำของเจ้าตัว
"Frei aber einsam" แปลงเป็นโน๊ตดนตรี F-A-E และบราหมส์ กับชูมาน และเพื่อนอีกคน ร่วมกันแต่งโซนาต้า
สำหรับโวโอลินและเปียนโน เป็นของขวัญใหโจคิม ในปี 1853 ปีแรกที่รู้จักกัน
ชูมันน์ได้เขียนบทอุทิศต่อไปนี้ในเพลงต้นฉบับ: "FAE: Erwartung der Ankunft des verehrten und geliebten Freundes JOSEPH JOACIM schrieben diese Sonate RS, JB, AD"
("FAE: ในความคาดหวังของการมาถึงของเพื่อนที่เคารพและเป็นที่รักของพวกเขา Joseph Joachim โซนาตานี้เขียนโดย RS, JB, AD") จาก Wiki
https://www.youtube.com/watch?v=F-9xxo3U5h8

อีก 30 ปีต่อมา บราหมส์แต่งซิมโฟนี่หมายเลข 3 (โอปุส 80) ก็เอามอตโต้นี้มาล้อ โดยเปลี่ยนเป็น frei aber froh (free but happy) F-A-F

จะเห็นว่าคนทำรายการ ข้ามสาระสำคัญไปอย่างไม่น่าเชื่อ

บราหมส์แต่ง สแกสโส้ ท่อนที่ 3 น่าฟังทีเดียว
https://www.youtube.com/watch?v=k_SyWP_txlM