EstheticThai.com
Forum => ศิลปะและสถาปัตยกรรม => : pee 04 July 2022, 04:44:14 AM
-
เจออะไรที่ไม่คิดว่าจะเจอ
เจอตัวเอง
http://uc.thailis.or.th/Catalog/BibItem.aspx?BibID=b00293945
วัดช้างล้อม : การศึกษาเทคโนโลยีการก่อสร้างอาคารสถาปัตยกรรมไทย / โดย พิพัฒน์ พงศ์รพีพร
สาขาวิชาประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2530
ภาพประกอบ, แปลนแผนที่ ; 30 ซม
งานชิ้นนี้ ลืมไปแล้ว มาโผล่ในสหบรรณานุกรรมได้อย่างน่าประหลาดใจที่สุด
นี่เป็นราบงานชิ้นสุดท้าย ก่อนเข้าสู่การทำวิทยานิพนธ์
ผมเลือกศึกษาวัดช้างล้อม ศรีสัชนาลัย
https://www.google.com/maps/place/Wat+Chang+Lom+Si+Satchanalai/@17.4319461,99.7853122,196m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x30dedd8be7760c8f:0x3ffd0e378e1d2be5!8m2!3d17.4319624!4d99.7851183
-
ในช่วงนั้น สว่าง สิมะแสงยาภรณ์กำลังเขียนรูปเกี่นวกับสุโขทัย
เขาชนะรางวัลพู่กันทองมาหมาดๆ กสิกรมอบงานต่อเนื่องให้
ผมเป็นที่ปรึกษาเขา เลยคิดกันว่า ไปเก็บข้อมูลอีกครั้ง
ประจวบกับที่ผมจะต้องทำรายงานชิ้นหนึ่งในหลักสูตรป.โท
เลยเลือกทำเรื่องวัดช้างล้อม เพราะอยากพิสูจน์สมมติฐานเรื่องหนึ่ง
"เราขาคณิตในการออกแบบสถาปัตยกรรมสุโขทัย"
มีเพื่อนร่วมทางอีก 2 คน เป็นลูกศิษย์สนิทกัน
รวม 4 สหาย ไปพักที่สุโขทัยก่อนหนึ่งคืน แล้วมาศรีสัชนาลัย
เพื่อนศิลปากรรุ่นเดียวกันเป็นหัวหน้าหน่วยอยู่ที่นั่น เราเลยขอพักกับเขาได้
ตกดึก ไปเดินหาผีกันในเมืองเก่า ก็รู้สึกแปลกๆ
โบราณสถานใต้แสงจันทร์นี่ งามเหลือจะพรรณา
-
มาปูเสื่อรอ ตอนต่อไปครับ
-
ปูเสื่อรอเหมือนกันครับ ไม่เคยไปซักที ลูกชายคนโตยังมีโรงเรียนพาไปเที่ยวสองครั้งแล้ว แต่พ่อยังไม่เคยไป ๕๕๕
-
สะดุดตรงคำว่าวงกลมนี่ล่ะครับ มารออ่านเลย
ผมได้ไปมาเมื่อปี 63
เห็นแต่สี่เหลี่ยมครับ วงกลมมีอยู่อย่างเดียวคือเจดีย์
(https://www.img.in.th/images/a60af78453bb575e8cd6c93d5c7ef39d.jpg)
(https://www.img.in.th/images/7da35e41bfd2a8ef5b15326b2ad77291.jpg)
(https://www.img.in.th/images/34944c9598064a5759411491ba17728f.jpg)
-
สร้างวงกลมขึ้นมา
ตีกรอบสี่เหลี่ยมล้อมลงไป
หนึ่งวงกลม สร้างสี่เหลี่ยมได้ 2 แบบ
(https://qph.cf2.quoracdn.net/main-qimg-0ecb0a4ddeb4441b8b449945cc9f5ea5)
(https://www.icomosthai.org/m_news/piset/P_8.jpg)
ผังวัดช้างล้อม ใช้สัดส่วนสัมพันธ์ทั้งสองแบบ
รูปธรรมที่มองเห็น คือตัวอาคาร ใช้แบบวงกลมในสี่เหลี่ยม
อรูปธรรม คือการวางตำแหน่ง ใช้แบบสี่เหลี่ยมในวงกลม
-
น่าสนใจครับ วัดอื่นๆเป็นแบบนี้รึเปล่าครับ เพราะว่าผังก็ดูคล้ายๆกัน
-
วัดช้างค้ำที่จ.น่าน ก็น่าจะแบบเดียวกัน
-
ระยะยื่นของบันไดทางขึ้น
เป็นระยะระหว่างวงกลม กับกรอบสี่เหลี่ยม 2 กรอบ
ผังที่ทำออกมาชิ้นล่าง สัดส่วนผิดนิดหน่อย
ผมเดินวัดด้วยการลากสายวัด ได้ตัวเลขเป็น ซม.
แตะกันพอดี
จะหาทางทำรูปให้ชมครับ
-
ลองทำรูปวงกลม ตามคำอธิบายครับ
(https://www.img.in.th/images/3cac4c9b4f325eb0dcced1b5b46c7f02.png)
-
ขอบคุณครับ
lve
งานนี้ ทำส่งเมื่อ 2530 แต่ทำเมื่อ 2528-29
สามสิบห้าปีกว่ามาแล้ว
เวลานั้น ถือว่าก้าวหน้าที่สุดแล้ว จะทำต่อต้องมีทุน
หมดไปแล้วเป็นหมื่นๆ ได้มา น่าจะ B ไม่ใช่ A
เพราะอาจารย์เสนอ ท่านไม่สนใจแนวทางศึกษาแบบนี้
ผมเอง เวลานั้นกำลังยุ่งกับการทำงานที่โฟโต้ รังสิต
สุดท้าย วิทยานิพนธ์ว่าด้วยคติพระศรีรัตนมหาธาตุในวัฒนธรรมอยุธยา
โดนข้อหา เสร็จช้าส่งไม่ทันตรวจ ปัดตก ไม่ได้ปริญญา
จบเลย....
ปล
นอกจากนี้ ยังพบว่า ฐานทึบด้านหลังช้าง
ของเดิมไม่ใช่แบบนี้ เป็นฐานบัวคว่ำบัวหงาย
แต่มาโดนก่อทับอีกที ในเวลาไม่นาน เพราะขนาด คุณภาพ และฝีมือการทำศิลาแลง
ไกล้เคียงกันทั้งหมด
(https://gerryganttphotography.com/images/sukhothai/DTHST0123WatChangLomSukhothai.jpg)
-
สุดท้าย วิทยานิพนธ์ว่าด้วยคติพระศรีรัตนมหาธาตุในวัฒนธรรมอยุธยา
โดนข้อหา เสร็จช้าส่งไม่ทันตรวจ ปัดตก ไม่ได้ปริญญา
Oi
ปริญญาก็แค่ป้ายโฆษณาเท่านั้นเอง
-
มีเรื่องตลกจากป.โท ปวศ. สถาปัตยกรรมไทยของที่นี่อีกเรื่อง
ตอนขอเปิด ก็ส่งคนไปต่อสู้กับทบวงว่า ต้องเปิดสอน
เพราะคณาจารย์มีความรู้มากมาย
เปิดไปได้หลายรุ่น
ขอปิดสอนชั่วคราว บอกว่าคณาจารย์ความรู้ไม่พอ
ต้องไปปรับเพิ่มความรู้....ฮา
ที่จริงเรื่องความรู้ไม่พอนี่ เกิดกับผมตั้งแต่เป็นรุ่นแรกแระ
ผมแจ้งว่า จะทำวิทยานิพนธ์เรื่อง "ความคิดเกี่ยวกับสถานที่ในสถาปัตยกรรมไทย"
ส่งโครงเรื่องไปแล้ว ผ่านไปหลายชาติ
อาจารย์ที่ปรึกษาเรียกมาแจ้งว่า
พวกเรา ไม่สามารถตรวจและสอบวิทยานิพนธ์หัวข้อนี้ได้
ขอให้เปลี่ยนเรื่อง
กรรมสิ ผมอ่านหนังสือเตรียมตัวตั้ง 2 ปี
จู่ๆ ต้องอ่านใหม่หมด
แม้กระนั้น ทำเสร็จส่งขอสอบ
ท่านบอกว่า หมดเวลาแล้วน้อง....
เลยไม่ได้ปริญญาโทมาแปะฝาบ้านซะงั้น
Nu
-
งานชิ้นนี้ เป็นการพิสูจน์ครั้งแรก เรื่องระบบเหตุผลในการออกแบบของไทย
การกำหนดตำแหน่งโดยใช้พิกัดอย่างนี้ เคยฝันกันว่า น่าจะมี
แต่ยังไม่เคยมีการพิสูจน์
ที่จริงแล้ว แค่หัวข้อนี้ ก็น่าจะสำเร็จปริญญาได้แล้ว
(https://ds.lnwfile.com/_/ds/_raw/sy/fx/lp.jpg)
อาจารย์โชติ กัลยาณมิตร เคยทำบทวิเคราะห์โครงสร้างหน้าบันมาก่อน
ผมคิดว่า เป็นการลากเหตุเข้าหาผล เพราะเส้นโค้งในโครงสร้างนั้นๆ
มาจากรสนิยม มากกว่าระบบออกแบบ
ต่างจากการวางผังสถาปัตยกรรมของวัดช้างล้อม
ที่วงกลมเริ่มต้น คือองค์ระฆ้ง เป็นเหตุให้เกิดกรอบสี่เหลี่ยม
ที่สร้างวงกลมที่สอง และกรอบที่สอง ต่อกันออกไป
เสียดายที่ผมไม่ได้จบช่างสำรวจ
หาไม่จะส่องกล้อง สร้างรูปตั้งของพระเจดีย์ ว่าจะมีระบบรองรับเหมือนผังพื้นหรือไม่
อาจารย์วัชรี วัชรสินธุ์ ก็ศึกษาแนวทางนี้เหมือนกัน
ไม่รู้ว่าจะทำจนถึงได้ศาสตราจารย์หรือไม่
https://www.facebook.com/watch/?v=470160119671513
-
มีเรื่องตลกจากป.โท ปวศ. สถาปัตยกรรมไทยของที่นี่อีกเรื่อง
ตอนขอเปิด ก็ส่งคนไปต่อสู้กับทบวงว่า ต้องเปิดสอน
เพราะคณาจารย์มีความรู้มากมาย
เปิดไปได้หลายรุ่น
ขอปิดสอนชั่วคราว บอกว่าคณาจารย์ความรู้ไม่พอ
ต้องไปปรับเพิ่มความรู้....ฮา
ที่จริงเรื่องความรู้ไม่พอนี่ เกิดกับผมตั้งแต่เป็นรุ่นแรกแระ
ผมแจ้งว่า จะทำวิทยานิพนธ์เรื่อง "ความคิดเกี่ยวกับสถานที่ในสถาปัตยกรรมไทย"
ส่งโครงเรื่องไปแล้ว ผ่านไปหลายชาติ
อาจารย์ที่ปรึกษาเรียกมาแจ้งว่า
พวกเรา ไม่สามารถตรวจและสอบวิทยานิพนธ์หัวข้อนี้ได้
ขอให้เปลี่ยนเรื่อง
กรรมสิ ผมอ่านหนังสือเตรียมตัวตั้ง 2 ปี
จู่ๆ ต้องอ่านใหม่หมด
แม้กระนั้น ทำเสร็จส่งขอสอบ
ท่านบอกว่า หมดเวลาแล้วน้อง....
เลยไม่ได้ปริญญาโทมาแปะฝาบ้านซะงั้น
Nu
เป็นเรื่องตลกแต่เศร้ามากกว่า
ลูกศิษย์อย่ารับปริญญาเลย อาจารย์ยังไม่พร้อม Vahi
-
(https://www.img.in.th/images/3cac4c9b4f325eb0dcced1b5b46c7f02.png)
ขออธิบายรูปนี้เพิ่มเติม
กรอบวงกลมสีเขียววงนอกสุดนั้น จะเห็นว่าไม่ได้แตะซุ้มประตู
อาจจะคิดไปว่า เพี้ยน
ที่จริงไม่เพี้ยนเลย
เพราะเส้นรอบวงนี้ เป็นตัวกำหนดระยะยื่นของบันไดทางขึ้น
บันไดขั้นแรก จะอยู่ตรงเส้นขอบพอดี
(https://thailandtourismdirectory.go.th/assets/upload/2017/12/18/201712187a7dc1cda8a5f2b4be2dcb815907d56e111016.jpg)
(https://www.touronthai.com/gallery/photo/15000002/srisachanalai05.jpg)
พบว่า ระยะยึ่นของบันไดนี้ มีความลาดชันที่พอเหมาะพอเจาะกับการเดินขึ้นฐานทักษิณ
ไม่เหนื่อยและไม่เร่งจนเกินไป
นับว่าเป็นสัดส่วนสัมพันธ์ที่มาจากระบบเรขาคณิตอย่างแท้จริง
ผมพยายามวางวงกลมให้ใหญ่ออกมาอีกชั้น
ให้แตะกำแพงแก้ว แต่ไม่สามารถวางตัวเลขที่แน่นอนได้
เพราะทำงานคนเดียว
แต่เดาว่า วงโค้งน่าจะตกตำแหน่งพระประธาน
(https://scontent.fbkk6-2.fna.fbcdn.net/v/t1.18169-9/13615080_1748507032054758_8790234080005850664_n.jpg?_nc_cat=109&ccb=1-7&_nc_sid=cdbe9c&_nc_eui2=AeGOD4R10-aQz4_RWErXV5qu_bimMR9G52L9uKYxH0bnYjEnbahLsMW70eWX1Uo02FwJ8P3Rc9yb6qc5ABUI5LyC&_nc_ohc=-e8sWdo34tUAX9-uaKT&_nc_ht=scontent.fbkk6-2.fna&oh=00_AT9MdQ3LNS2tHkQUqwvkJergXVN_6BNUaVAoxbCtwlYCuA&oe=6309C24C)
https://www.facebook.com/media/set/?set=a.1748505812054880.1073741920.1416203058618492&type=3
-
ข้อพิจารณาทางประวัติศาสตร์
เชื่อกันว่า พระธาตุที่จารึกหลักที่หนึ่งกล่าวถึง
น่าจะเป็นวัดช้างล้อม ดังนั้น เราอาจเรียกนามวัดได้อีกแบบว่า
พระมหาธาตแห่งศรีสัชนาลัย
ตามจารึก ดังนี้
“๑๒๐๗ ปีกุน ให้ขุดเอาพระธาตุออกทั้งหลาย
เห็น กระทำบูชาบำเรอแก่พระธาตุได้เดือนหกวัน
จึ่งเอาฝังลงในกลางเมืองศรีสัชชนาลัยก่อพระเจดีย์
เหนือหกเข้าจึ่งแล้ว ตั้งเวียงผาล้อมพระมหาธาตุ สามเข้าจึ่งแล้ว”
ด้านที่ ๔ บรรทัดที่ ๔ – ๘ )
https://youtu.be/EsqmPLr1MPs?t=670