EstheticThai.com
Forum => ดนตรีและเรื่องเกี่ยวเนื่อง => : pee 15 October 2017, 12:26:59 AM
-
ผมไม่ชอบ Mahler
ไม่ใช่ผมคนเดียวนะ ที่ไม่ชอบ
ทอสกานีนี่
มราวินสกี้
คแนปเปิสบุช
อองเซอเม่
บืห์ม
ฯลฯ
นับเฉพาะคนที่บันทึกเสียงมากๆ
ท่านเหล่านี้ ไม่มีมรดกเสียงมาห์เลอร์เหลือไว้เลย
บางชื่อเช่น
มงเตอะ
เฟิทเวงเลอร์
โยฆุ่ม
ก็มีมาห์เลอร์ในบาญชี
เพียงชิ้นเดียว Oi
-
มงเตอะนั้น ประหลาดที่สุด เป็นวาทยากรผู้ช่วยของมาห์เลอร์ด้วยซ้ำ
ตอนที่เจ้าตัวไปจัดแสดงหมายเลขแปดที่คอนเสิร์ตเกบาว อัมสเตอร์ดัม
ทั้งชีวิต มีมาหเลอร์ลงแผ่นเสียงเพียงครั้งเดียว
เป็นเพลงร้อง Kindertotenlieder โดยมีเรียม แอนเดอร์สัน
ยอดนักร้องผิวสีรุ่นบุกเบิกของอเมริกัน
ประหลาดต่อมาคือ เฟิทเวงเลอร์ มีงานชิ้นเดียวเช่นกัน เพลงร้องเช่นกัน
Lieder eines fahrenden gesellen
อาจจะอัดเสียงเพื่อน้องรัก ฟิชเชอร์-ดิสเกา ก็เป็นได้
เช่นกัน โยฆุ่มที่บันทึกเสียงแทบจะทุกคีตกวี ก็ยกเว้นมาห์เลอร์
เราพบเพียง Das Lied von der Erde เท่านั้น เป็นงานร้องประสมวงขนาดใหญ่
ที่จริงมันคือซิมโฟนี่หมายเลขเก้า ที่มาห์เลอร์กลัวหมายเลขนี้ ว่าจะทำให้เชาตายเร็ว
เบโธเฟ่น ชูเบิร์ท และบรุคเนอร์ ตายหลังแต่งซิมโฟนี่เบอร์นี้
สุดท้าย มาห์เลอร์ก็ตายหลังเบอร์เก้าอย่างที่กลัว ทิ้งเบอร์สิบไว้เพียงท่อนเดียว
สามเพลงจากคอนดัคเตอร์ที่ไม่หลงไหลมาห์เลอร์
http://www.youtube.com/watch?v=_q1Z_uWaGew
https://www.youtube.com/watch?v=_q1Z_uWaGew
1950 Marian Anderson : Mahler - Kindertotenlieder. Monteux, San Francisco Symphony Orchestra
http://www.youtube.com/watch?v=tKpjJCvWxRg
https://www.youtube.com/watch?v=tKpjJCvWxRg
1952 Fischer-Dieskau : Mahler - Lieder eines fahrenden Gesellen. Furtwängler, Philamonia Orchestra
ใช้บางส่วนจากซิมโฟนี่เบอร์หนึ่ง มาใส่เนื้อร้อง
There are strong connections between this work and Mahler's First Symphony, with the main theme of the second song being the main theme of the 1st Movement and the final verse of the 4th song reappearing in the 3rd Movement as a contemplative interruption of the funeral march.
http://www.youtube.com/watch?v=BJDjZSmaDrI
https://www.youtube.com/watch?v=BJDjZSmaDrI
1963 Nan Merriman & Ernst Haefliger : Mahler - Das Lied von der Erde. Concertgebouworkest Amsterdam, Jochum.
ปล.
เฟิทเวงเลอร์เคยเล่นซิมโฟนี่เบอร์สามครั้งหนึ่ง ช่วงหนุ่ม จึงไม่ได้บันทึกเสียงไว้
โยฆุ่ม ก็เล่น Lieder e. fahrenden Gesellen ทางวิทยุเมื่อปี 1966 มีคนอัดเทปไว้ได้
-
ทอสกานีนี่เคยอ่านสกอร์ ท่อนเริ่มต้นซิมโฟนี่เบอร์ห้าของมาห์เลอร์
ร้องว่า
"นี่มันงานของคนบ้า.."
https://www.youtube.com/watch?v=TizZCLJVAW4
http://www.youtube.com/watch?v=TizZCLJVAW4
สองคนคงเป็นคู่อาฆาตมาหลายชาติ
ขนาดตายไปคน อีกคนยังต้องมาเกรี้ยวกราดใส่ ในอีก20 ปีต่อมา
Twenty years after Mahler’s death, Toscanini angrily dismisses Mahler’s changes to the score. 50 years after Toscanini’s death Pierre Boulez provides an explanation for Mahler’s changes that only a conductor could give.
http://www.youtube.com/watch?v=pBc-tVgVhFA
https://www.youtube.com/watch?v=pBc-tVgVhFA
เรื่องนี้ทำให้นึกถึงเรื่องของนิกิตช์ กำลังซ้อมซิมโฟนี่เบอร์หนึ่งของบราหมส์
เจ้าตัวก็นั่งฟังอยู่ จู่ๆ ก็เดินมาพลิกสกอร์ดู แล้วบอกว่า
"อืมม เล่นแบบนี้ก็ได้เหมือนกัน"
ต่างกันตรงที่ นิกิตช์ทำต่อหน้าคนแต่ง ซึ่งยอมรับการกระทำนี้
แต่มาห์เลอร์ทำลับหลัง เสียดาย ไม่ได้ฟัง และไม่รู้ว่าเบโธเฟ่นจะคิดอย่างไร
อยากรู้ว่า
ถ้ามีใครมาทำอย่างเดียวกันกับมาห์เลอร์ ในงานของมาห์เลอร์
มาห์เลอร์จะว่ายังงัย
angry
ทอสกานีนี่คุมวงในปี 1933 เก่าสุดที่เจอที่เล่นกับวงนิวยอร์ค
สี่ปีหลังจากเจอมาห์เลอร์แก้สกอร์ต้นฉบับ
https://www.youtube.com/watch?v=xvTXo9Jsu1c
http://www.youtube.com/watch?v=xvTXo9Jsu1c
-
คงเหมือนผมไม่ชอบเอววิส
คุณพ่อผมท่านก็คงไม่ชอบเหมือนกัน เพราะผมค้นมาเลอร์จากแผ่นที่มีอยู่ของท่านไม่พบเลยสักแผ่นเดียวครับ (ดีนะที่คุณแม่ผมยังเก็บแผ่นสะปีดสามสิบสามไว้ ไม่เอาไปทิ้งไว้นอกบ้านเหมือนสะปีดเจ็ดสิบแปด ( ที่จริงตอนกลับไปบ้านอยุธยา ผมจัดเก็บแผ่นเจ็ดแปดไว้อย่างดีใส่กล่องกาะดาษไว้ อาจเพราะปลวกกินกล่อง คุณแม่คงคิดว่าเเผ่นเสียเลยขนไว้นอกบ้าน
-
ผมเดาเอาอย่างนี้นะ... ดนตรีของ Mahler เหมือนกับจะพยายามต่อยอดจากสิ่งที่รุ่นก่อนๆเคยทำไว้ ซึ่งมันสมบูรณ์สุดๆไปแล้ว Mahler พยายามทำให้ยิ่งใหญ่ขึ้น ซับซ้อนขึ้น แต่ความไพเราะ งดงาม หรือศิลป มันไม่เกี่ยวกับความซับซ้อน เพลงที่มีโน้ตบรรทัดเดียวอาจจะไพเราะกว่าเพลงที่มีโน้ตห้าสิบหน้าก็ได้
ผมคิดว่า Mahler นี่ล่ะ เป็นคนปิดยุคโรแมนติค คือคนฟังอิ่มเต็มที่แล้วก็เริ่มเบื่อกับดนตรีที่ยิ่งใหญ่ขึ้น ซับซ้อนขึ้น ที่ไม่ได้เพิ่มความไพเราะแล้ว คราวนี้ก็แสวงหาความเรียบง่ายจนเกิดดนตรีแนว Modern ขึ้นมา
-
คงเหมือนเพลงร็อกสมัยนี้ที่เสียงคอมปิเคทสุดๆ ดังจนหูดับตับไหม้ จนหาจุดเพราะไม่ได้สักจุด
เหมือนเด็กตะโกนโวยวายเรียงร้องความสนใจ...มันท่าจะบ้าไปแล้ว คหสต.
-
ช่วงที่ยังมีชีวิต มาห์เลอร์ไม่ได้ถูกยอมรับในฐานะคีตกวี เป็นเพียงวาทยากรชั้นนำ
แม้กระนั้น ก็ยังประพันธ์ผลงานไม่หยุดหย่อน บรูโน วอลเธอร์ ผู้ช่วยไกล้ชิด ระบุว่า
จนถึงปี 1895 เมื่อมาห์เลอร์กำกับซิมโฟนี่หมายเลขสอง และประสบความสำเร็จ
โลกจึงยอมรับในความเป็นนักประพันธ์ดนตรีคู่ไปกับการเป็นวาทยากร
งานที่ถูกบันทึกเสียงครั้งแรก คือซิมโฟนี่หมายเลขสอง
Oscar Fried 1924 Berlin State Opera : Mahler Symphony No 2 "Resurrection"
https://www.youtube.com/watch?v=C2YRh51UdX4
http://www.youtube.com/watch?v=C2YRh51UdX4
ซิมโฟนี่หมายเลขสี่ มาห์เลอร์อุทิศให้เมงเกิลเบิร์กกับวงคอนเสิร์ตเกเบา
ไม่มีแผ่นเสียง มีแต่บันทึกการแสดงในปี 1939
Mengelberg 1939 Concertgebouw : Mahler Symphony No 4
https://www.youtube.com/watch?v=dna5FS48aS8
http://www.youtube.com/watch?v=dna5FS48aS8
วอลเธอร์ หนึ่งในคนที่รู้จักมาห์เลอร์ดีที่สุด เล่นเบอร์ห้าในปี 1947
Walter NYPO : Mahler: Symphony No 5
https://www.youtube.com/watch?v=dtFGqh45F0Y
http://www.youtube.com/watch?v=dtFGqh45F0Y
-
น่าสนใจและประหลาดใจที่สุดเห็นจะเป็น การบันทึกเสียงซิมโฟนี่หมายเลขสี่หนแรก
เป็นฝีมือชาวญี่ปุ่น Hidemaro Konoye 1898 -1973 ชนชั้นสูงที่สนิทสนมกับนาซี
https://www.youtube.com/watch?v=d9MK9QA5s2c
http://www.youtube.com/watch?v=d9MK9QA5s2c
โชคดีที่เขาบันทึกเสียงไว้ก่อนฮิตเลอร์เถลิงอำนาจเบ็ดเสร็จ
ไม่เช่นนั้นก็คงอด เพราะมาหเลอร์เป็นยิว
Konoye 1930 New Symphony Orchestra of Tokyo : Mahler Symphony No. 4
Rec. 28-29 May 1930, at Parlophone Studio (First recording in the world)
https://www.youtube.com/watch?v=OZZZTB04E_A
http://www.youtube.com/watch?v=OZZZTB04E_A
-
คำพูดโด่งดังของมาห์เลอร์ที่เอ่ยถึงตัวเอง สะท้อนสำนึกที่เจ็บปวดของชาติกำเนิด
“I am thrice homeless, as a native of Bohemia in Austria, as an Austrian among Germans, and as a Jew throughout the world. Everywhere an intruder, never welcomed.”
ผมเป็นคนไร้บ้านสามต่อ เป็นโบฮีเมียในออสเตรีย เป็นออสเตรียในหมู่เยอรมัน และเป็นยิวในหมู่ชาวโลก อยู่ที่ใหนก็เป็นส่วนเกิน ไม่มีใครเอา...
ดนตรีของเขาก็เป็นเช่นคำพูดนี้ ในโลกของดนตรีก็เป็นแค่วาทยากร ในความเป็นคีตกวีก็มีแต่งานจำพวกเดียว แต่งซิมโฟนี่แต่ไม่ยอมเรียกว่าซิมโฟนี่ มีแต่ความย้อนแย้ง บิดเบี้่ยว ไม่ตรงไปตรงมา
ผมเป็นมาห์เลอร์ คงเครียดตายก่อนได้ทำอะไรเป็นชิ้นเป็นอัน
งานนอกเหนือจากซิมโฟนี่ มีชิ้นเดียว คือเพลงเชมเบอร์ ควอทเตทสำหรับเปียนโน แต่งไม่เสร็จอีกต่างหาก
Borodin String Quartet : Mahler - Quartet for Piano and Strings in A minor - Allegro
https://www.youtube.com/watch?v=qtktswl3rNQ
http://www.youtube.com/watch?v=qtktswl3rNQ
เป็นงานที่แทบจะไม่มีการหยิบมาเล่น แม้ในยุคมาหฺเลอร์ดังคับโลก
ส่วนดนตรีของมาห์เลอร์เอง ดูเหมือนคนรุ่นหลังจะพัฒนาเนื้อหาไปไกลกว่าเจ้าตัวมาก
โครงสร้างทางอารมณ์ของงาน น่าจะเป็นโรแมนติกแบบเน้นความรู้สึก
ยังไม่ไปไกลถึง expressionist แบบ Richard Strauss Hindemith หรือ Sibelius
คารายานเป็นตัวอย่างที่ดีในแนวทางนี้
https://www.youtube.com/watch?v=Les39aIKbzE
http://www.youtube.com/watch?v=Les39aIKbzE
ฟังมาห์เลอร์เล่นซิมโฟนี่ของตัวเอง
หมายเลขสี่
https://www.youtube.com/watch?v=o2eOS7rKF5g
http://www.youtube.com/watch?v=o2eOS7rKF5g
หมายเลขห้า
https://www.youtube.com/watch?v=NK8l47x6mVc
http://www.youtube.com/watch?v=NK8l47x6mVc
ฟัง piano roll ทั้งหมด
https://www.youtube.com/watch?v=PScJkkQPwwE
-
มาห์เลอร์บอกว่า ซิมโฟนี่หนึ่งชิ้น ก็เหมือนสร้างหนึ่งจักรวาลขึ้นใหม่
แล้วจักรวาลเสียงของมาห์เลอร์ เป็นอย่างไร ที่เว็บนี้ มีคนพูดถึง
Conductors who didn't do Mahler
https://groups.google.com/forum/#!topic/rec.music.classical.recordings/0Ir5786eOow%5B1-25%5D
วอลเธอร์เคยขอให้ทอสกานีนี่เล่นมาห์เลอร์ ผู้เฒ่าบอกว่า
"Mahler's music is only fit to be used as toilet paper!"
จอร์ช เซล เคยให้สัมภาษณ์ว่า
In all fairness, it should be said that some of Mahler's movements are hypertrophic,
and are not really capable of salvation."
บางท่อนมันมีข้อตำหนิ มันก็เลยไปไม่ถึงสวรรค์
เชลี่ ให้ข้อสรุปว่า
....a lack of form, and that "always only begin and never stop"
และน่าสงสัยในความสามารถที่จะ process and complete thematic developments.
อย่างไรก็ดี เซลก็ยังกำกับไว้หลายชิ้น (6-9-10 และ Das Lied von der Erde)
และเชลี่กำกับเพลงร้องไว้ชิ้นหนึ่ง
-
Kindertotenlieder
งานชิ้นเดียวที่เชลี่กำกับมาห์เลอร์
มงเตอะในปี 1950 ก็กำกับชิ้นนี้ เป็นมาห์เลอร์เพียงชิ้นเดียวเหมือนกัน
Celibidache 1983 MPO : Mahler Kindertotenlieder
Brigitte Fassbaender mezzo-soprano นักร้อง
http://www.youtube.com/watch?v=AxKt-8Gdx-4
https://www.youtube.com/watch?v=AxKt-8Gdx-4
Brigitte Fassbaender ร้องเพลงนี้ให้ Riccardo Chailly
ปี 1983 ปีเดียวกัน
http://www.youtube.com/watch?v=URiCleDMg78
https://www.youtube.com/watch?v=URiCleDMg78
เพลงเดียวกัน วงเดียวกัน วาทยากรเดียวกัน
เปลี่ยนนักร้องเป็น Fischer-Dieskau
http://www.youtube.com/watch?v=uzHMuKhR85M
https://www.youtube.com/watch?v=uzHMuKhR85M
-
เดี๋ยวคนที่ชอบอัดเอานะครับ 55555
-
เดี๋ยวคนที่ชอบอัดเอานะครับ 55555
ถ้าฟังไม่ผิด อาจารย์คนนี้บอกว่า
"ในปีหนึ่งพันเก้าร้อยเจ็ดสิบสาม ในมหานครนิวยอร์ค นักข่าวผู้หญิงถามเขาว่า ตัวเขาถือสัญชาติใด.."
http://www.youtube.com/watch?v=Oqbk3KfYULc
เสวนา "กุสตาฟ มาห์เลอร์" / Discussion of Mahler 1/5
มีห้าตอน บันทึกเสียงแย่มาก ผมฟังไม่ค่อยจะตลอด
แม้กระนั้น ก็พบว่า มันเล่าเรื่องราวที่ตื้นเขิน ผิดพลาดมากมาย
เขาพูดถึงปี 1973 ได้ยังงัย ในเมื่อมาห์เลอร์ตายไปเจ็ดสิบกว่าปีแล้ว
ตาย 1911 หลังจากคุมวง MET อยู่ 3 ปี 1908-1911
ต้นปี 1911 ก็เริ่มป่วยเป็นเยื่อบุหัวใจอักเสบ
หลังจากฝืนคุมวงทั้งที่ไข้สูงถึง 40 องศาในเดือนกุมภา ก็ต้องเข้าโรงพยาบาล
และถูกส่งตัวไปปารีส เพื่อหวังว่าจะมีทางรักษา ซึ่งไม่มี จนต้องตีรถไฟไปเสียชีวิตที่เวียนนา
ในวันที่ 18 พฤษภาคม ปีนั้นเอง สิริรวมอายุ 51 ปี ถือว่าอายุสั้นมาก
ถ้าคนที่ชอบมาห์เลอร์เป็นแบบนี้ ผมคงไม่สนใจถ้าเขาจะมาอัดเอา....อิอิ
ในคลิบสาม เป็นคิวของอาจารย์เจตนา ซึ่งตามฟอร์มก็จะต้องบอกว่า
"เมื่อผมไปถึงเมืองนอกใหม่ๆ...." คราวนี้ บอกว่าไปอังกฤษเมื่อห้าสิบกว่าปีก่อน
ท่านบอกว่า สมยนั้น แผ่น 78 บันทึกเสียงได้สั้น เลยไม่ค่อยมีซิมโฟนี่ให้ฟัง
และท่านไปถึงตอนที่เซอร์บาร์บลิโรลลี่ทำเทศกาลมาห์เลอร์พอดี
สมัยนั้น หาคนเข้าใจมาห์เลอร์ได้น้อย....บล่าๆๆๆๆๆ
รายการนี้จัดเมื่อ 2552
ห้าสิบปีของอาจารย์เจตนา ก็ตกราว 2500 หรือ 1956 ปีนั้น มาห์เลอร์ดังคับโลกแล้วแหละ
อาจจะไม่ดังเท่าทุกวันนี้ แต่ก็ถูกยกชั้นขึ้นมา และมีคนตีความดีๆ มากมาย มากกว่าวันนี่้แน่นอน
อีกประเด็นที่อาจารย์เจตนาน่าจะเพี้ยน คือบอกว่า ดนตรีหลังจากนั้น ลอกมาห์เลอร์
หรือมีมาห์เลอร์เป็นต้นแบบ แล้วท่านก็ยกชอสตาโกวิชขึ้นมา
ตรงนี้ นอกจากจะไม่ได้ฟังมิตย่าแล้ว แม้แต่มาห์เลอร์เอง ก็คงฟังไม่แตก
-
ลองดูกันหน่อยว่า มีใครเอามาห์เลอร์มาเล่น ในช่วงอาจารย์เจตนาไปอังกฤษ 1950's
เริ่มที่บรูโน วอลเธอร์ ผู้ช่วยคนสนิท ไม่เคยหยุดเผยแพร่งานของลูกพี่เลย ไม่ว่าไปทำงานที่ใหน
เริ่มบันทึกเสียงเมื่อ 1939 มาจนถึง 1961
Klemperer เด็กหนุ่มที่ Mahler เขียนนามบัตรเปิดโลกให้ ก็ไม่เคยละทิ้งลูกพี่
เราพบการเล่นตั้งแต่ 1948 จนถึง 1971
Beinum วาทยากรอายุสั้นอึกคน 57 ปี เล่น Mahler กับวงคอนเสิร์ตเกเบา ระหว่า 1951 ถึงเสียชีวิต 1959
Hermann Scherchen 1891-1966 หนึ่งในผู้บุกเบิกมาห์เลอร์ มีบันทึกเสียงที่เวียนนา ตั้งแต่ 1950
เพื่อไม่ต้องเสียเวลา
ดูรายการบันทึกเสียงของมาห์เลอร์ "ทั้งประวัติศาสตร์" ที่ Vincent Mouret รวบรวมไว้
ที่นี่
http://gustavmahler.net.free.fr/us.html
-
มาดูความมั่วของอาจารย์ผมยาวกันต่อ
ไม่รู้ไปเอามาจากใหน เรื่องสนทนากับผู้หญิงที่นิวยอร์คเรื่อง ไร้บ้านสามต่อ
ไม่ใช่แค่ปีผิดนะครับ ที่มาก็ผิดด้วย
อย่างไรก็ดี ผมไม่ได้อยู่ในเหตุการณ์ที่มาห์เลอร์กล่าวคำเหล่านั้น
ก็ต้องยกเอาคำของคนอื่นมาอ้าง
จากบทความของ Jeffrey Dane ซึ่งไม่ใช่คนโนเนม
http://art-bin.com/art/rdane.html
Jeffrey Dane is a music historian, researcher, journalist, essayist and author. Born in New York, he studied at the Juilliard School (composition) with Stanley Wolfe, Peter Schickele, and Hall Overton. His chamber music has been performed at New York University on commission from the American Music Festival. He has lived in Europe where he spent time in several of the continent's musical centers, and has researched in Germany (Leipzig and Weimar), Switzerland (Zürich), and Austria (Salzburg, Bad Ischl, Gmunden, Baden, Mrzzuschlag, and Vienna, his favorite city).
ในบทความ The Idealist: A Profile of Gustav Mahler
เขาเล่าถึงตอนที่มาห์เลอร์เป็นผู้อำนวยการดนตรีของ Vienna Court Opera 1897-1907
เจอกับกระแสเกลียดยิว
Still, hostility took its toll. Mahler wrote, "I am thrice homeless, as a native of Bohemia in Austria, as an Austrian among Germans, and as a Jew throughout the world. Everywhere an intruder, never welcomed."
ขอให้สังเกตนะครับ ว่า "Mahler wrote - มาห์เลอร์ เ ขี ย น"
อ้าว อาจารย์ผมยาวก็มั่วสิ(วะ)ครับ
สงสารประเทศไทยจริงๆ ปราชญ์ของเรามันประหลาดอย่างนี้นี่เอง
บ้านเมืองถึงได้ดำดิ่ง จะแพ้เขมร-ลาว-เวียตนามอยู่ไม่กี่วันนี้แล้ว
โฉมหน้าชายมั่ว
(https://www.bloggang.com/data/movieworm/picture/1270701837.jpg)
นักวิชาการชาวไทยที่มีความถนัดและผลงานทางด้านสังคมศาสตร์โดยเฉพาะด้านปรัชญาการเมือง ทฤษฎีสังคม ประวัติศาสตร์ โดยเฉพาะในเรื่องของแนวคิดหลังยุคนวนิยมหรือ โพสต์โมเดิร์น จนได้รับฉายาว่าเป็น "'เจ้าพ่อโพสต์โมเดิร์น'" คนหนึ่งของเมืองไทย นอกจากนี้เขายังมีความสนใจในเรื่องของวัฒนธรรมทางสังคมเช่น ดนตรี ภาพยนตร์ เพศและ อาหาร อีกด้วย
เก่งแบบนี้นี่เอง
แกคงเชื่อว่า คนไทยทุกคน อ่านหนังสือปีละ 8 บันทัด...5555
-
ประวัติศาสตร์ไม่ใช่เรื่องเดามั่วๆ จากที่พี่แนะเป็นตัวอย่างว่าเรื่องราวต่างน่าจะอยู่ในรัชกาลใด แล้วเอา พศ. และ คศ. มาเทียบกัน อ่านประวัติศาสาร์สำคัญๆ ณ เวลานั้นๆ มาเทียบกัน ทำให้เห็นเรื่องราวต่างชัดเจนขึ้นและถูกต้องขึ้น....ใช้ความรู้สึกคิดเอาเองจะผิดทั้งหมด....ถ้าตอนเด็กๆ สมัยเรียนหนังสือมีอาจารย์ประวัติศาสตร์มาสอนแบบนี้ ผมอาจชอบวิชานี้ก็เป็นได้ (ช่วงเรียนที่ใช้เกรด ผม F วิชาสังคมตอน มศ. 2 เป็นวิชาเดียวในชีวิต แต่พอสอบซ่อมก็ผ่านนะ 55555)
เมื่อก่อนผมเกลียดการจำปี พศ. ต่างๆ ของประวัติศาสตร์มากๆ เพราะมันเยอะ จริงๆ แต่ ปี พศ. สำคัญที่สุดของวิชานี้จริงๆ อาจารย์มักชอบเอามาออกข้อสอบประจำ ผมไม่จำ มันถึงสอบตก
-
กรณีของอาจารย์ผมยาวนี่ หนักหนากว่าการจำพ.ศ. ไม่ได้
แกวางตัวเองเป็นกูรูเรื่องสังคมหลังสมัยใหม่
จะเป็นระดับนั้น ต้องใช้เกินกว่าความจำตื้นๆ เรื่องพ.ศ.
ต้องใช้การเข้าถึงในเหตุการณ์ เหมือนใช้ชีวิตอยู่ตรงนั้นเลย
ดิ่งลึกขนาดนี้ จึงจะข้ามจากแนวคิดสมัยใหม่ออกมาได้
ตามประวัติ แกชอบไวน์ ชอบหนัง
ก็ต้องรู้โดยไม่ต้องใช้ความจำว่า ไวน์ขวดใหน สำคัญต่อโลก
หนังเรื่องใหน ทำให้โลกไม่เหมือนเดิม
ต้องพูดออกมาได้ แบบไม่ต้องนั่งนึกทบทวน จึงจะเป็นกูรู
กรณีมาห์เลอร์ จะต้องเข้าใจชีวิตตั้งแต่ก่อนมาหเลอร์เกิด
ได้ยินวากเนอร์เมื่อไหร่ กำกับบเบโธเฟ่น 9 เมื่อไหร่
เมียมีชู้เมื่อไหร่ ลูกศิษย์ลูกหาสัมพันธ์กับมาห์เลอร์อย่างไร
สังคมการเมืองมีผลอย่างไร
รู้ขนาดนี้แล้ว ต้องรู้ด้วยว่า โค้ทข้อความที่ยกมา มาจากใหน
ต้องใช้ข้อมูลปฐมภูมิ...ซึ่งอาจารย์เขาไม่มีตรงนี้เลย
นี่ขอวิจารณ์ไปถึงผู้ร่วมเวทีอีกท่าน อาจารย์เจตนา
ที่ท่านพรรณามาทั้งหมดเกี่ยวกับมาห์เลอร์น่ะ มันใช้ได้กับคีตกวีรุ่นสองร้อยปีลงมาทุกคนแหละ
เพราะเป็นความรู้แบบสำเร็จรูป งัดมาใช้เมื่อเอาตัวไม่รอด
ถ้ามาอ่านเรื่องมราวินสกี้ที่ผมเขียน
ก็จะไม่พูดตามฝรั่งว่า มิตย่า เอามาห์เลอร์เป็นแรงบันดาลใจ
เพราะสองคนคิดเกี่ยวกับดนตรีกันคนละทาง
Oi
ไม่มีวันมาเจอกันได้
-
ที่น่าตำหนิคืออาจารย์เจตนา พูดเหมารวมเกินไป
ตามข้อมูลนั้น มิตย่าแต่งซิมโฟนี่เบอร์สี่ 1936 แล้วโดนฝ่ายนำวิจารณ์
ก็หยุดไม่แต่งต่อ ทิ้งไว้พักใหญ่กว่าจะแต่งเสร็จ ระหว่างซ้อมโดนห้ามอีก
กว่าจะมาพรีเมียร์ ก็ปี 1961 เกือบยี่สิบห้าปีหลังจากนั้น
ที่ต้องเจอชะตากรรม ก็เพราะโดนข้อหาทวนการปฎิวัติ
แต่ตะวันตกบอกว่า เพราะเลียนแบบมาห์เลอร์เกินไป
ส่วนซิมโฟนี่เบอร์อื่นๆ นั้น ไม่โดนกดดันอย่างนี้
และไม่โดนข้อหาเลียนแบบมาห์เลอร์ด้วย
หมายความว่า ถ้าอาจารย์จะพูดเรื่องอิทธิพลมาห์เลอร์ต่อมิตย่า
ก็ต้องยกตัวอย่างงานที่ถูกแขวน คือเบอร์สี่เท่านั้น
จะเหมารวมนั้น ครูบาอาจารย์ไม่ควรทำ และต้องพิสูจน์ความจริงอีกด้วย
เท่าที่ทราบ ยังไม่เคยอ่านบทวิเคราะห์มิตย่าจากอาจารย์เลย
เรื่องดนตรีเสียงดังกระหึ่มมโหฬาร เพราะมาห์เลอร์นำทางนั้น พูดได้ แต่ไม่ถูก
ถ้าจะเอาเสียงดัง Rimsky-Korsakov ทำมาตั้งแต่มาห์เลอร์ยังเรียนหนังสือ
Borodin แต่ง Prince Igor เสียงดังโรงแทบแตกก็นำทางให้ริมสกี้อีกที
เพราะฉะนั้น การใช้ความโอ่อ่าราคาแพงของมาห์เลอร์
มาใช้นำทางแก่ใคร คงบอกไม่ได้ เว้นแต่คีตกวีชั้นสอง และตัวมาห์เลอร์เอง
อย่างน้อยคู่แข่งของมาห์เลอร์ คือ Richard Strauss นั้น
ก็ไม่ตามอย่างมาหฺเลอร์แน่ เพราะทดังกว่า เด่นกว่า คนยกย่องมากกว่า
จนมาห์เลอร์เอง ยังผูกใจเจ็บ angry
Alexander Borodin - Prince Igor - Overture (1887) (Leibowitz)
https://www.youtube.com/watch?v=nzI5_0cEErw
http://www.youtube.com/watch?v=nzI5_0cEErw
Rimsky Korsakov Scheherazade Symphonic Suite for Orchestra Op 35 I Largo e maestro
https://www.youtube.com/watch?v=ZwYq0bWl7cc
http://www.youtube.com/watch?v=ZwYq0bWl7cc
ก่อนหน้านั้น ไชก๊อฟสกี้ก็ประโคมเสียงมาแล้วใน coda ของสวอนเลค
และงานอื่นๆ
https://www.youtube.com/watch?v=Cqh8p5qVMx8
http://www.youtube.com/watch?v=Cqh8p5qVMx8
-
ถ้าอ่านข้อเขียนของอาจารย์เจตนา โดยไม่หลงไปในการใช้โวหารและความกำกวมทางความคิด
จะพบว่า อาจารย์แกทะเลาะกับตัวเองเสมอ
ในบทวิจารณ์หนึ่ง แกยกความเห็นของอานองกูร์เรื่องชูเบิร์ตว่า
จะเข้าถึงได้ คนๆ นั้นต้องพูดเยอรมัน และเป็นเยอรมันบ้านนอกที่ชูเบิร์ตใช้
พออีกแป๊ปนึง แกก็บอกว่า วาทยากรญี่ปุ่นที่แกเทิดทูน
สามารถตีความไชกอฟสกี้เบอร์ 6 ชนิดที่คนรัสเซียเอง ก็เข้าไม่ถึง
อ้าว จารย์ ทำไมเตะตัดขาตัวเองล่ะ
เรื่องมาห์เลอร์ก็เหมือนกัน
แกเริ่มเรื่องโดยบอกว่า ไปอังกฤษ เข้าฟังเทศกาลมาห์เลอร์ของเซอร์บารบลิโรลี่
เวลานั้น ทั้งโลก ยังไม่มีใครค่อยจะเข้าใจมาห์เลอร์
หมายความว่า รู้จักมาห์เลอร์ ก่อนมาห์เลอร์ดัง ว่างั้นเหอะ
จากนั้น อีกแป๊ปนึง อาจารย์ก็บอกว่า ฟังมาห์เลอร์มากๆ ก็รู้ว่า
ไอ้ที่แต่งหลังมาห์เลอร์น่ะ มีมาห์เลอร์เป็นต้นแบบทั้งนั้น
อ้าว จารย์ นี่เถียงตัวเองนะครับ
ตอนแรกบอกว่า ไม่มีใครค่อยรู้จัก แล้วทำไมใครๆ ก็ตามอย่างมาห์เลอร์ซะงั้นล่ะ
ในเมื่อไม่มีคนรู้จัก คนพวกนั้นจะลอกมาห์เลอร์ได้งัย
อาจารย์ไม่งง ผมงงนะครับ
Och
-
ที่จริง ผมฟังมาห์เลอร์ไม่น้อยกว่าฟังคนอื่นๆ
เทียบแล้ว อาจจะมากกว่าฟังมทสาร์ตด้วยซ้ำ
แล้วทำไม่ประทับใจ
งานทั้งหมดของมาห์เลอร์ มีฟังจบและฟังซ้ำแค่สองชิ้น
ซิมโฟนี่หมายเลขสี่ และสาม อ้อ หมายเลขหนึ่งก็พอสมควร
นอกนั้นไม่เคยฟังจนจบ
เพราะไม่เคยได้รับอะไรใหม่ เพิ่มเติมจากที่ฟังๆ มาแล้ว
จะบอกว่าไม่ถูกจริต ก็คงไม่ถึงอย่างนั้น ดนตรีของมาห์เลอร์มีแรงดึงดูดอยู่พอสมควร
เสียดายที่การดึงดูดนั้น ค่อนข้างซ้ำซาก
ถ้าเทียบกับงานจิตรกรรม ก็คงเหมือนเฟรสโกที่วิหารซิสทีนอันยิ่งใหญ่
แต่ละสิ่งที่มิเกลันเจโลประโคมเข้าไป ล้วนแต่เลือกสรรค์ พยายามจะให้เหนือมนุษย์
ผมดันไปชอบงานเรียบง่ายของย๊อตโต้ซะงั้น
(https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcTG4AiMN_j43_oLsFsEvdiPEKu-4ysJ1HaCmyKqnbdhkxBC48gY-w)
(http://www.italoamericano.org/sites/default/files/styles/crop_show/public/media/main/mich1.jpg?itok=MYaq5Kxi&c=9e2f28b95bd74b0c93d40cad6af3441a)
(http://www.itsliquid.com/wp-content/uploads/2017/05/Giotto1.jpg)
-
จุดอ่อนในความเห็นของผมคือ มาห์เลอร์ทำงานสุดโต่งเกินไป จนขาดความอิสระ
ดนตรีของเขา "จับยัด" จนเหมือนคนฟังเป็นเหยื่อ
ต้องมาทนฟังคำพรรณนาทางเสียงที่ไร้ประเด็น
เขาไม่ทำงานอื่นเลย นอกจากซิมโฟนี่ขนาดใหญ่เก้าเบอร์กับอีกหนึ่งท่อน
ก็เป็นงานร้องขนาดใหญ่ ซึ่งหลายชิ้นก็คือซิมโฟนี่นั่นแหละ
ไม่มีงานเดี่ยวเครื่องดนตรีอย่างโซนาต้า เชมเบอร์มีเพียงชิ้นเดียว ไม่มีคอนแชรโต้
ไม่มีแม้แต่เพลงร้องของมนุษย์ปกติอย่างงานของชูเบิร์ต
สรุปว่า ทั้งชีวิต จะทำแต่ของใหญ่ๆ จริตอย่างนี้ ศิลปินทั่วไปเขาไม่ทำกัน
เพราะคนเราไม่สามารถสร้างอภิมหาผลงานได้ทุกชิ้น มันต้องมีชิ้นเล็กชิ้นน้อยด้วย
แล้วงานยักษ์ ถ้าไม่ดี มันก็คือยักษ์ล้ม
BBC เจ้าเก่า เคยทำโพลสุดยอดซิมโฟนี่ ผลคือ มีมาห์เลอร์ติด top 10 ถึง 3 ชิ้น
The BBC Music Magazine top 10
1. Beethoven Symphony No 3 (1803)
2. Beethoven Symphony No 9 (1824)
3. Mozart Symphony No 41 (1788)
4. Mahler Symphony No 9 (1909)
5. Mahler Symphony No 2 (1894 rev 1903)
6. Brahms Symphony No 4 (1885)
7. Berlioz Symphonie Fantastique (1830)
8. Brahms Symphony No 1 (1876)
9. Tchaikovsky Symphony No 6 (1893)
10. Mahler Symphony No 3 (1896)
ผมมองโพลนี้เป็นเรื่องตลก
งานของมาห์เลอร์ ขาดสิ่งที่เรียกว่า originality และ authenticity
จึงไม่น่าไต่ระดับสูงถึงเพียงนี้ สูงกว่าชูเบิร์ต unfinished ด้วยซ้ำ
ถ้าจะเน้นเรื่องความยิ่งใหญ่อลังการณ์
เทียบกับงานเริ่มแรก โอปุสที่ 5 ของเบรีโอ้ 1837 ยังไม่ได้เลยด้วยซ้ำ
งานนี้ ยิ่งใหญ่กว่าซิมโฟนี่หนึ่งพันของมาห์เลอร์ไปไกลมา
มันต้องการนักดนตรีน้อยที่สุด 433 คน แต่ถ้ามีเวทีใหญ่พอ ก็ขอเพิ่มเป็นสามเท่า
The Requiem is scored for a very large orchestra, including four brass choirs at the corners of the stage, and chorus:
Woodwinds (20)
4 flutes 2 oboes 2 cors anglais 4 clarinets in B-flat 8 bassoons
Brass (20)
12 horns (4 parts + 2 extra in Mvt 2) 4 cornets in B-flat 4 tubas
Percussion (36)
16 timpani (10 players) 2 bass drums 10 pairs of cymbals 4 tam-tams 4 brass choirs
C hoir 4 (10+8+8+12)
C hoir 1 to the North
4 cornets 4 trombones 2 tubas
C hoir 2 to the East
4 trumpets 4 trombones
C hoir 3 to the West
4 trumpets 4 trombones
C hoir 4 to the South
4 trumpets 4 trombones 4 ophicleides (usually substituted by tubas)
Voices (210+1)
Chorus: 80 sopranos and altos (exact ratio not specified) 60 tenors 70 basses Tenor solo
Strings (108)
25 violin I 25 violin II 20 violas 20 violoncellos 18 double basses
Berlioz indicates in the score that,
"The number [of performers] indicated is only relative. If space permits, the chorus may be doubled or tripled, and the orchestra be proportionally increased. But in the event of an exceptionally large chorus, say 700 to 800 voices, the entire chorus should only be used for the Dies irae, the Tuba mirum, and the Lacrimosa, the rest of the movements being restricted to 400 voices." จากวิกิ
http://www.youtube.com/watch?v=x-Vxv_iDUW0
https://www.youtube.com/watch?v=x-Vxv_iDUW0
-
ฟังและชมให้จุใจ
Berlioz : The Grande Messe des morts, Op. 5 (Requiem)
https://www.youtube.com/watch?v=hZfDbANFL88
https://www.youtube.com/watch?v=6cFwAcKxAvQ
https://www.youtube.com/watch?v=AYw8c55Xam4
https://www.youtube.com/watch?v=aLBDZOTDuek
https://www.youtube.com/watch?v=am8YmCmNZ5s
https://www.youtube.com/watch?v=hZfDbANFL88
-
ผมว่า Mahler ก็คงไม่ชอบ Mahler เหมือนกัน
เมื่อฟังคนรุ่นใหม่ตีความผลงานของตน
ฟัง Mahler ตีความผลงานตัวเอง จะเข้าใจ
https://www.youtube.com/watch?v=MrEOxeXtLNw
http://www.youtube.com/watch?v=MrEOxeXtLNw
Gustav Mahler plays the piano (1905)
เจ้าตัว มองผลงานตัวเองเป็น late Romantic
คือยังมีเนื้อหาทางอารมณ์ที่กระตุ้นความซาบซึ้งในการฟัง
ไม่ใช่การอวดโอ่ทางเสียงที่น่ารำคาญหู
Original recordings of Gustav Mahler (1860-1911) at the Welte-Mignon piano. Recorded on piano rolls. Two rolls, 4 recordings. Total recording time is 27:00 minutes. Recorded in Leipzig, Germany, on thursday 09-11-1905. Gustav Mahler at the piano.
1. Lieder eines fahrenden Gesellen, 4 songs (1884-1885) - Lied 2: Ging heut’ Morgen uber’s Feld
2. Des Knaben Wunderhorn (piano), 9 songs (1887-1890) - Lied 2: Ich ging mit Lust durch einen grunen Wald (03:05)
3. Symphony No. 4 - Movement 4: Lied: Das himmlische Leben (Sehr behaglich) (06:06)
4. Symphony No. 5 - Movement 1: Trauermarsch (Funeral March). In gemessenem Schritt. Streng. Wie ein Kondukt (14:14)
อีกเวอร์ชั่น ไม่ทราบเปียนโนโรลที่ใช้
https://www.youtube.com/watch?v=PScJkkQPwwE
Mahler plays Mahler (piano rolls, 1905) :
- Ich ging mit Lust durch einen grunen Wald
- Ging heut morgen uber's Feld 03:05
- Symphony No.4 (Das himmlische Leben) 6:11
- Symphony No.5 (Trauermarsch) 14:14
-
ลองฟังเปรียบเทียบ symphony no.5 Trauermarsch (Funeral march)
ขอให้สังเกตการหน่วงจังหวะ การเน้นหนักเบา และไดนามิกที่ใช้
โดยเฉพาะ การคุมโทนเสียง ราวๆ นาทีที่ 2.25 ลงไป ทำได้ซับซ่อนน่าฟังมาก
อารมณ์นี้ ไม่มีในภาคออเคสตรา ไม่ว่าจากใครทั้งนั้น
https://www.youtube.com/watch?v=NK8l47x6mVc
Leonard Bernstein Wiener Philharmoniker โฉ่งฉ่างมาก
https://www.youtube.com/watch?v=tPpm323M_Ik
Paavo Järvi Sinfonieorchester des Hessischen Rundfunks จืดๆ
https://www.youtube.com/watch?v=YpiemSWldHc
Claudio Abbado Berliner Philharmoniker วาทยากรหุ่นยนต์ที่ overated จนเกินเลย
https://www.youtube.com/watch?v=jn9jSNkiAl8
Lorin Maazel Wiener Philharmoniker น่าฟัง แต่อ่อนแอ
https://www.youtube.com/watch?v=-fUikUaG_Wo
Alan Gilbert NDR Sinfonieorchester สองคลิบต่อกัน ดีกว่าข้างบนทั้งหมด แต่ยังไม่ดีที่สุด
https://www.youtube.com/watch?v=9LTA-IMQ_nA
https://www.youtube.com/watch?v=ajQAXUIM_pQ
David Zinman Tonhalle Orchestra Zurich คนนี้ไกล้เคียงมาห์เลอร์ที่สุด
https://www.youtube.com/watch?v=TzmvlPY5kX4
http://www.youtube.com/watch?v=TzmvlPY5kX4
-
ในผลงานทั้งหมด ผมคิดว่าหมายเลขแปดนี่ เหลือทนที่สุดแล้ว
ไม่มีเมโลดี้ที่ควรแก่การจดจำเลย
เท่าที่ฟังมา มีสองวาทยากรที่ทำได้ชวนฟังที่สุด
แต่ก็ไม่จับใจให้ติดในความทรงจำเลย
http://www.youtube.com/watch?v=eAB5dtJ8Qu4
https://www.youtube.com/watch?v=eAB5dtJ8Qu4
Dimitri Mitropoulos "Symphony No 8" Mahler
Mimi Coertse, soprano
Hilde Zadek, soprano
Lucretia West, mezzo-soprano
Ira Malaniuk, mezzo-soprano
Giuseppe Zampieri, tenor
Hermann Prey, baritone
Otto Edelmann, bass
Konzertvereinigung Wiener Staatsopernchor
Singverein der Gesellschaft der Musikfreunde Wien
Wiener Sängerknaben
Wiener Philharmoniker
Dimitri Mitropoulos, conductor
28.VIII.1960, Salzburg, Felsenreitschule
มิโทรปูลอสตาย 2 November 1960
นี่จึงเป็นการบันทึกเสียงก่อนตายแค่ 66 วันเท่านั้น
http://www.youtube.com/watch?v=4rZeLxB8FYo
https://www.youtube.com/watch?v=4rZeLxB8FYo
Mahler: Symphony no. 8 (LSO/Horenstein)
Joyce Barker (sop.I) - Magna Peccatrix
Beryl Hatt (sop.II) - Mater Gloriosa
Agnes Giebel (sop.III) - Una Poenitentium
Kirsten Meyer (alt.I) - Mulier Samaritana
Helen Watts (alt.II) - Maria Aegyptiaca
Kenneth Neate (ten.) - Doctor Marianus
Alfred Orda (bar.) - Pater Ecstaticus
Arnold van Mill (bass) - Pater Profundus
BBC Chorus; BBC Choral Society; Goldsmiths' Choral Union; Hampstead Choral Society;
Emanuel School Boys' Choi r; Orpington Junior Singers
Musical Associate: Berthold Goldschmidt
London Symphony Orchestra
Hugh Maguire, leader; Charles Spinks, organ
cond: Jascha Horenstein
(live, Royal Albert Hall, London, 20 March 1959)
-
https://www.youtube.com/watch?v=3_kxJm1WaCA
ต้องขอบคุณเจ้าของคลิบ ตัดเอาตอนจบของเบอร์ 8 มาโดยเฉพาะ
คงคิดว่ามันยิ่งใหญ่
แต่ช่วยย้ำความเห็นของผม และทอสกานีนี่ว่า
"บ้า"
-
https://www.google.com/search?q=when+mahler+altered+beethoven+score&oq=when+mahler+altered+beethoven+score&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIHCAEQIRigATIHCAIQIRigATIHCAMQIRiPAtIBCTYyNDk0ajBqN6gCCLACAfEF6YGD_jT6-pDxBemBg_40-vqQ&sourceid=chrome&ie=UTF-8
ความชั่วของชาย 3 ไม่
บังอาจแก้สกอร์ของเบโธเฟ่น ไม่แต่ 1 แต่ถึง 3
ถ่อยกว่านี้ไม่มีอีกแล้ว
-
http://www.youtube.com/watch?v=f7eJISCvKTc
https://www.youtube.com/watch?v=f7eJISCvKTc&list=RDf7eJISCvKTc&start_radio=1
ตลอดชืวิต มาห์เลอร์เอาดีแต่ซิมโฟนี่
แต่งไว้ 10+1 ชิ้น
ไม่น่าเชื่อว่ามีดี ท่อนนี้ ท่อนเดียว
ผมรู้จักจากหนัง Death in Venice ไปดูเพราะพิมพ์ไทยบอกว่าหนังดี เราก็เชื่อ
ดูเสร็จ ไม่รู้เรื่องเลย เขาว่าเด็กผู้ชายในเรื่องโคตรหล่อ เราดูแล้วคิดว่าน่าเกลียด
ชายก็ไม่ใช่ หญิงก็ไม่เชิง
ลักกะปิดลักกะเปิดชอบกล
แต่นั้นมาก็รู้ว่า เราไม่ใช่สายดูหนัง
https://www.youtube.com/watch?v=ampu-e8A6Ls